مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
68چون برآرَد پَر، بپرّد او به خَود *** بیتکلّف، بیصَفیرِ نیک و بد1 دیو را نُطقِ تو خامُش میکند *** گوشِ ما را گفتِ تو هُش میکند2 گوشِ ما هوش است؛ چون گویا تویی *** خشکِ ما بَحر است؛ چون دریا تویی با تو ما را خاکْ بهتر از فلک *** ای سِماک از تو منوَّر تا سَمَک3 بیتو ما را بر فلکْ تاریکی است *** با تو -ای مَه- این زمینْ تاری کی است؟!4 🔹 با مهِ رویِ تو شبْ تاری کی است؟! *** روز را بی نورِ تو تاریکی است 🔹 با تو بر خاک از فلک بُردیم دست *** بر سَما ما بیتو چون خاکیم پست» ----------
صورتِ رَفعت بوَد افلاک را *** معنیِ رَفعتْ روانِ پاک را صورتِ رفعت برای جسمهاست *** جسمها در پیشِ معنا اسمهاست ----------
🔹 «اَللَه اَللَه یک نظر بر ما فِکَن *** لا تُقَنِّطْنا، فَقَد طالَ الْحَزَن»5 جواب گفتنِ وزیر که: «خلوت را نمیشکنم»
گفت: «حجّتهای خود کوتَه کنید *** پند را در جان و در دلْ ره کنید گر امینم، متّهَم نبوَد امین *** گر بگویم آسمان را من زمین - برآرَد پَر: (سالک رشد یابد). بیتکلّف ... : با ارادۀ خود و بدون آواز خوب و بد (تشویق و تنبیه) به پرواز درمیآید.
- دیو: (شیطان و نفس اماره). نُطق: سخن. هُش: هشیار.
- سِماک: نام ستارهای. سَمَک: ماهی.
- تاری: تاریک.
- لا تُقَنِّطنا ... : ما را نا امید مکن که اندوه طولانی گشته است.