
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
66«کاین چه بدبختیست ما را ای کریم؟ *** از دل و دین مانده ما بیتو یتیم تو بهانه میکنی و ما ز درد *** میزنیم از سوزِ دلْ دَمهای سرد ما به گفتارِ خوشَت خو کردهایم *** ما ز شیرِ حکمتِ تو خوردهایم اَللَه اَللَه، این جفا با ما مکُن *** لطف کن، امروز را فردا مکن میدهد دل مر تو را کاین بیدلان *** بیتو گردند آخر از بیحاصلان؟! جمله در خشکی چو ماهی میطپند *** آب را بگشا، ز جو بردار بند ای که چون تو در زمانه نیست کس *** اَللَه اَللَه، خَلق را فریاد رَس» دفع کردن وزیرْ مُریدان و اَتباعِ خود را
گفت: «هان، ای سُخرگانِ گفت وگو *** وَعظ و گفتارِ زبان و گوش جو پنبه اندر گوشِ حسِّ دون کنید *** بندِ حسّ از چشمِ خود بیرون کنید» ----------
پنبۀ آن گوشِ سِرّ، گوشِ سَر است *** تا نگردد این کَر، آن باطنْ کَر است بیحس و بیگوش و بیفکرَت شَوید *** تا خطابِ ﴿اِرجِعي﴾ را بشنوید1 تا به گفت وگویِ بیداری دَری *** تو ز گفتِ خوابْ کی بویی بَری؟!2 سیرِ بیرونیست فعل و قولِ ما *** سیرِ باطن هست بالای سَما3 حِسْ خشکی دید، کز خشکی بزاد *** موسیِ جانْ پای در دریا نهاد4 سیرِ جسمِ خشک بر خشکی فتاد *** سیرِ جانْ پا در دلِ دریا نهاد - سوره الفجر، آیه 27 و 28؛ ﴿ای نفسِ به آرامش رسیده *** بهسوی پروردگارت بازگرد درحالیکه تو از او راضی هستی و او هم از تو﴾.
- تا وقتیکه گرفتار در گفتگوی عالم بیداری دنیا هستی... .
- سَما: آسمان.
- حواسّ ظاهری چون ذاتاً از طراوت عالم حقیقت دور است، فقط خشکی عالم مادّه را میبیند و ادراکی از آن عالم ندارد.
