مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
58🔹 زِانتظارم دیده و دل بر ره است *** زین غمم آزاد کن گر وقت هست» گفت: «اینک اندر آن کارم -شَها!- *** کَافکنم در دینِ عیسیٰ فتنهها» قوم عیسیٰ را بُد اندر دار و گیر *** حاکمانْشان ده امیر و دو امیر هر فَریقی مر امیری را تَبَع *** بنده گشته میرِ خود را از طمع1 این دَه و آن دو امیر و قومشان *** گشته بندهیْ آن وزیرِ بَدنِشان2 اعتمادِ جمله بر گفتارِ او *** اقتدای جمله بر رفتارِ او پیشِ او در وقت و ساعت هر امیر *** جان بدادی، گر بدو گفتی که: «میر!»3 🔹 چون زبون کرد آن جُهودک جمله را *** فتنهای انگیخت از مکر و دَها4 تَخلیطِ وزیر در احکامِ انجیل و مکرِ آن [وزیر]5
ساخت طوماری به نامِ هر یکی *** نقشِ هر طومارْ دیگر مَسلَکی6 حُکمهای هر یکی نوعِ دگر *** این خلافِ آن، ز پایان تا به سَر در یکی راهِ ریاضت را و جوع *** رُکنِ توبه کرده و شرطِ رُجوع7 در یکی گفته: «ریاضت سود نیست *** اندر این رهْ مَخلَصی جز جود نیست»8 در یکی گفته که: «جوع و جودِ تو *** شرک باشد از تو با معبودِ تو9 جز توکّل، جز که تسلیمِ تمام *** در غم و راحت همه مکر است و دام» در یکی گفته که: «واجبْ خدمت است *** ور نه اندیشهیْ توکّلْ تهمت است» - تَبَع: پیرو.
- بَدنِشان: بدکردار و پست.
- میر: بمیر.
- دَها: نیرنگ و فریب.
- تَخلیط: آمیختن.
- مَسلَک: آیین و روش.
- ریاضت: تحمّل رنج برای تزکیه نفس. جوع: گرسنگی. رجوع: بازگشت و توبه.
- مَخلَص: راه خلاص و نجات. جود: سخاوت و بخشش.
- جوع: گرسنگی (ریاضت).