مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
185خواب بردش، مرغِ جانْشْ از حَبس رَست *** چنگ و چنگی را رها کرد و بجَست گشت آزاد از تن و رنجِ جهان *** در جهانِ ساده و صحرای جان جانِ او آنجا سُرایان ماجَرا: *** «کَاندر اینجا گر بمانْدَندی مرا خوش بُدی جانم از این باغ و بهار *** مستِ این صحرای غیبِ لالهزار بیپر و بیپا سفر میکردمی *** بیلب و دندانْ شکَر میخوردمی ذکر و فکری فارغ از رنجِ دِماغ *** کردمی با ساکنانِ چرخْ لاغ چشمبسته عالَمی میدیدمی *** وَرد و ریحان بیکفی میچیدمی» مرغِ آبی غرقِ دریای عسل *** عینِ ایّوبی شرابِ مُغتَسل1 که بدو ایّوب را پا تا به فرق *** پاک شد از رنجها چون نورِ شرق 🔹 گر بوَد این چرخْ دَه چندین که هست *** نیست نزدِ آن جهانْ جز تنگ و پست مثنوی در حجم اگر بودی چو چرخ *** درنگنجیدی در آن جز نیمبَرخ کآن زمین و آسمانِ بس فراخ *** کرد از تنگی دلم را شاخ شاخ وین جهانی کَاندر این خوابم نمود *** از گشایشْ پرّ و بالم را گشود آن جهان و راهش اَر پیدا بُدی *** کم کسی یک لحظه در اینجا بُدی امر میآمد که: «هین طامِع مشو *** چون ز پایت خار بیرون شد، برو» مول مولی میزد آنجا جانِ او *** در فضای رحمت و احسانِ او در خواب گفتنِ هاتف با عُمَر که: «چندین زر از بیتالمال به آن مرد دِه که در گورستان خفته است.»
آن زمان حق بر عُمَر خوابی گماشت *** تا که خویش از خواب نتْوانست داشت در عجب افتاد کاین معهود نیست *** این ز غیب افتاد، بیمقصود نیست سر نهاد و خواب بردش، خواب دید *** کآمدش از حق ندا، جانش شنید ----------
- نسخۀ قونیه: شراب و مُغتَسَل.
سوره ص آیه 42.
- نسخۀ قونیه: شراب و مُغتَسَل.