مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
182غیب را ابری و آبی دیگر است *** آسمان و آفتابی دیگر است ناید آن إلّا که بر خاصانْ پدید *** باقیانْ ﴿في لَبْسِ مِن خَلقٍ جَديد﴾ هست باران از پیِ پروردگی *** هست باران از پیِ پژمُردگی نفعِ بارانِ بهاری بوالعجب *** باغ را بارانِ پاییزی چو تب آن بهاری، نازپروردَهش کند *** وین خَزانی، ناخوش و زردش کند همچنین سرما و باد و آفتاب *** بر تفاوت دان و سررشته بیاب همچنین در غیبْ انواع است این *** در زیان و سود و در رِبح و غَبین این دَمِ أبدال باشد زآن بهار *** در دل و جان رویَد از وی سبزهزار فعلِ بارانِ بهاری با درخت *** آید از أنفاسشان با نیکبخت گر درختِ خشک باشد در مکان *** عیبِ آن از بادِ جانافزا مدان بادْ کارِ خویش کرد و بَر وَزید *** آن که جانی داشت، بر جانش گُزید 🔹 وآن که جامد بود، خودْ واقف نشد *** وایِ آن جانی که او عارف نشد 🔹 قولِ پیغمبر شنو ای جانِ من *** دور کن از خویشتنْ اِنکار و ظَن در حدیثِ «اِغتَنِموا بَردَ الرَّبیعِ، فَإنّهُ یَعمَلُ بِأبدانِکُم کَما یَعمَلُ بِأشجارِکُم؛ و اجْتَنِبوا بَردَ الْخَریفِ، فَإنّهُ یَعمَلُ بِأبدانِکُم کَما یَعمَلُ بِأشجارِکُم»1
گفت پیغمبر: «ز سرمای بهار *** تن مپوشانید یاران، زینهار زآنکه با جانِ شما آن میکند *** کآن بهاران با درختان میکند 🔹 پس غنیمت باشد آن سرمای او *** در جهان بر عارفانِ وقتجو 🔹 در بهاران جامه از تن برکَنید *** تنبرهنه جانبِ گلشن رَوید لیک بُگریزید از بَردِ خزان *** کآن کند کآن کرد با باغ و رَزان» - بحار الأنوار، ج 59، ص 271 این روایت را به رسولاللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم نسبت میدهد. و در نهجالبلاغه (صبحی صالح)، ص 491 آمده است: «تَوَقَّوا البَردَ فی أوّلِه... .»
«اِغتَنِموا...»: «سرمای بهار را غنیمت شمارید، چرا که با بدنهایتان آن میکند که با درختانتان! و از سرمای پاییز اجتناب کنید، چرا که با بدنهایتان آن میکند که با درختانتان!»
- بحار الأنوار، ج 59، ص 271 این روایت را به رسولاللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم نسبت میدهد. و در نهجالبلاغه (صبحی صالح)، ص 491 آمده است: «تَوَقَّوا البَردَ فی أوّلِه... .»