مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
173🔹 تو چو شیرین نیستی، فرهاد باش *** چون نِهای لیلی، چو مجنون گَرد فاش تفسیرِ قولِ حکیم سَنایی قُدِّسَ سِرُّه:
«ناز را رویی بباید همچو وَرد *** چون نداری، گِرد بدخویی مگرد زشت باشد روی نازیبا و ناز *** سخت باشد چشمِ نابینا و درد» بشنو این پند از حکیمِ غزنَوی *** تا بیابی در تنِ کهنه نُوی 🔹 این رباعی را شنو از جان و دل *** تا بهکُل بیرون شوی از آب و گِل1 🔹 پند او را از دل و جان گوش کن *** هوش را جان ساز و جان را هوش کن 🔹 آن حکیمِ غزنوی شیخِ کبیر *** گفته است این پندِ نیکو، یاد گیر:2 «پیشِ یوسُفْ نازِشِ خوبی مکُن *** جز نیاز و آهِ یعقوبی مکُن» معنیِ مردنْ ز طوطی بُد نیاز *** در نیاز و فقرْ خود را مُرده ساز تا دَمِ عیسیٰ تو را زنده کند *** همچو خویشَت خوب و فرخنده کند در بهاران کی شود سرسبزْ سنگ؟! *** خاک شو، تا گُل برویَد رنگ رنگ سالها تو سنگ بودی دلخراش *** آزمون را یک زمانی خاک باش داستان پیرِ چنگی که در عهدِ عُمَر از بهر خداوند تعالیٰ، در گورستان در روزِ بینوایی چنگ میزد
🔹 در بیانِ این شِنو یک داستان *** تا بدانی اعتقادِ راستان آن شنیدستی که در عهدِ عُمَر *** بود چنگی مُطربی با کَرّ و فَرّ؟ بلبل از آوازِ او بیخود شدی *** یک طرب ز آوازِ خوبَش صد شدی مجلس و مَجمَعْ دَمَش آراستی *** وَز نوای او قیامت خاستی همچو اسرافیل کآوازش به فَنّ *** مردگان را جان درآرَد در بدن - الحاقی از نسخۀ ناسخه.
- الحاقی از نسخۀ ناسخه.