Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

165

من چو لب گویم، لبِ دریا بوَد *** من چو «لا» گویم، مراد «إلّا» بوَد¹
من ز شیرینی نشینم رو ‌تُرُش *** من ز بسیاریِّ گفتارم خَمُش²‌
تا که شیرینیِّ ما از دو جهان *** در حجابِ رو تُرُش باشد نهان‌
تا که در هر گوش ناید این سُخُن *** یک همی‌گویم ز صد سِرِّ لَدُن³‌
تفسیرِ قولِ حکیم سَنایی رَوّحَ ال‍لٰهُ روحَه
به هر چَه از راه وا مانی *** چه کفرْ آن حرف و چه ایمان
به هر چَه از دوست دور افتی *** چه زشتْ آن نقش و چه زیبا ⁴
وَ فی مَعنیٰ قَولِ النَّبیِّ علیه السّلام: «إنّ سَعداً لَغَیورٌ و أنا أغیَرُ مِنهُ و ال‍لٰهُ تَعالیٰ أغیَرُ مِنّی، و مِن غیرَتِهِ حَرَّمَ الفَواحِشَ ما ظَهر مِنها و ما بَطَن»⁵
جمله عالَم ز‌آن غَیور آمد که حق *** بُرد در غیرت بر این عالَم سَبَق⁶‌
او چو جان است و جهان چون کالبَد *** کالبَد از جان پذیرد نیک و بد⁷
هر که محرابِ نمازش گشت عَین *** سوی ایمان رفتنش می‌دان تو شَین⁸‌
1. من چو «لا» گویم... : وقتی سخن از نفی و فنای عاشق می‌گویم، منظورم اثبات و ظهور «إلّا اللٰه» و تجلّی بی‌پردۀ حضرت حقّ است.
2. رو تُرُش نشستن من از استغراق در لذّت و شادی وصال یار است، و خاموشی‌ام از شدّت هجوم اسرار.
3. سِرِّ لَدُن: سِرّ الهی.
4. دیوان حکیم سنایی.
  به هر سبب که از راه خدا بازبمانی، چه کفر باشد چه ایمان تفاوتی نمی‌کند... .
5. صحیح البخاری، ج 11، ص 141.
  همانا سَعد (بن عباده) غیرتمند است و من از سَعد باغيرت‌ترم، و خداوند متعال از من باغيرت‌تر؛ و از غيرتِ اوست كه هر زشتى را حرام نموده، چه ظاهر و چه باطن.
6. همۀ عالَم بدان سبب غیور شده است که حق تعالیٰ در غیرت، گوی سبقت را از همگان ربوده است (و غیرت خالق در خلق متجلّی می‌شود).
7. خداوند نسبت به جهان همچون روح است نسبت به کالبد جسم، و کالبد در نیکی و بدی از روح تاثیر می‌گیرد.
8. آن کسی که محراب نمازش مشاهده (و وصال) حق باشد، اگر به مراتب پایین‌تر ایمان تنزّل کند برای او نقص به‌شمار می‌آید.