Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

154

کاملی گر خاک گیرد، زر شود *** ناقص ار زر بُرد، خاکستر شود
چون قبولِ حق بوَد آن مردِ راست *** دستِ او در کارها دستِ خداست¹‌
دستِ ناقص، دستِ شیطان است و دیو *** ز‌آنکه اندر دامِ تَلبیس است و ریو²
جهل آید پیشِ او، دانش شود *** جهل شد علمی که در ناقص رود³
هر‌چه گیرد علّتی، علّت شود *** کُفر گیرد کاملی، ملّت شود⁴
ای مِری‌کرده پیاده با سوار *** سر نخواهی بُرد، اکنون پای دار⁵
تعظیمِ ساحرانْ مر موسیٰ را علیه السّلام که: «چه می‌فرمایی؟ اوّل تو اندازی عصا؟»⁶
ساحران در عهدِ فرعونِ لَعین *** چون مِری کردند با موسیٰ ز کین⁷‌
لیک موسیٰ را مقدَّم داشتند *** ساحرانْ او را مُکرَّم داشتند
ز‌آنکه گفتندش که: «فرمانْ آنِ توست *** گر تو می‌خواهی، عصا بِفْکن نخُست»‌
گفت: «نی، اوّل شما -ای ساحران- *** افکنید آن مکرها را در میان‌»
این قدَر تعظیم، ایشان را خرید *** و‌ز مِری، آن دست و پاهاشان بُرید⁸
1. قبول حق: مقبول درگاه خداوند.
2. نسخۀ قونیه: تکلیف است و ریو.تلبیس: پوشاندن حقیقت. ریو: مکر و نیرنگ.
3. نسخۀ قونیه: علمی که در مُنکِر رود.او: (انسان کامل).
4. آن کسی که وجودش را امراض نفسانی فرا گرفته است، هرچه بخورد بر مرض او می‌افزاید؛ امّا انسان کامل حتیٰ اگر (به‌ظاهر) کفر پیشه سازد، برای او عین اسلام خواهد گشت.
5. ای شخص پیاده (ناقص)، که خود را با سواره (انسان کامل) یکسان می‌بینی، این مقایسه را رها کن تا سر به سلامت ببری.
6. جایگزین‌شده از نسخۀ قونیه.سوره الأعراف آیه 115 - 126.
7. لَعین: مَلعون. چون: اگرچه. مِری: خصومت و ستیزه.
8. نسخۀ قونیه:
  دینشان را خرید *** کز مِری...
  همین‌ مقدار احترامی که به موسیٰ علیه السلام گذاشتند، ایشان را نجات داد و از تقابل با پیغمبر خدا خارج ساخت و (در ایمان به مرتبه‌ای از استقامت رسیدند که) دست و پای خود را در این راه دادند.