مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
149قصّۀ آن بازرگان که به هندوستان به تجارت میرفت و پیغام دادن طوطیِ محبوس به طوطیانِ هندوستان
بود بازرگانی، او را طوطیای *** در قفسْ مَحبوسْ زیبا طوطیای چونکه بازرگان سفر را ساز کرد *** سوی هندِستان شدن آغاز کرد1 هر غلام و هر کنیزک را ز جود *** گفت: «بَهر تو چه آرَم؟ گوی زود» هر یکی از وی مُرادی خواست کرد *** جمله را وعده بداد آن نیکمرد گفت طوطی را: «چه خواهی ارمغان *** کآرَمَت از خِطّۀ هندوستان؟»2 گفتش آن طوطی که: «آنجا طوطیان *** چون ببینی، کن ز حالِ من بیان که فلان طوطی که مشتاقِ شماست *** از قضای آسمانْ در حَبسِ ماست بر شما کرد او سلام و داد خواست *** وز شما چارهیْ رَه و ارشاد خواست3 گفت: ”میشاید که من در اشتیاق *** جان دهم اینجا، بمیرم از فراق؟!4 این روا باشد که من در بندِ سخت *** گه شما بر سبزه، گاهی بر درخت؟! اینچنین باشد وفای دوستان *** من در این حَبس و شما در بوستان؟! یاد آرید -ای مِهان- زین مرغِ زار *** یک صَبوحی در میانِ مَرغزار5 یادِ یارانْ یار را مَیمون بوَد *** خاصه کآن لیلیّ و این مجنون بوَد6 ای حریفان با بُتِ موزونِ خود *** من قدحها میخورم از خونِ خود7 - شدن: رفتن.
- ارمغان: تُحفه، سوغاتی. کآرَمَت: که برای تو بیاورم.
- داد خواست: شکوه نمود و یاری طلبید.
- میشاید: آیا روا است؟
- مِهان: بزرگان. زار: شوریده، پریشانحال. یک صَبوحی: یک بار هنگام شراب بامدادی. مَرغزار: سبزهزار.
- مَیمون: مبارک.
- حریف: همپیاله.بُت موزون: محبوب زیبااندام. قَدَح: کاسه.