Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

148

سنگِ سُرمه چون که شد در دید‌گان *** سنگِ بینایی شد آنجا دیده‌بان‌¹
ای خُنُک آن مُرده کز خود رَسته شد *** در وجودِ زنده‌ای پیوسته شد
وایِ آن زنده که با مُرده نِشست *** مرده گشت و زندگی از وی بجَست²‌
چون تو در قرآنِ حق بُگریختی *** با روانِ انبیا آمیختی³
هستْ قرآنْ حال‌های انبیا *** ماهیانِ بحرِ پاکِ کبریا
و‌ر بخوانیّ و نِه‌ای قرآن‌پذیر *** انبیا و اولیا را دیده‌ گیر⁴
و‌ر پذیرایی، چو برخوانی قِصَص *** مرغِ جانَت تنگ آید در قَفَص⁵‌
مرغْ کاو اندر قفس زندانی است *** می‌نَجوید رَستن، از نادانی است‌
روح‌هایی کز قفس‌ها رَسته‌اند *** انبیا و رهبرِ شایسته‌اند
از برونْ آوازشان آید بدین *** که: «رهِ رَستنْ تو را این است این‌
ما بدین رَستیم زین تَنگین قفس *** غیرِ این ره نیست چاره‌یْ این قفس
خویش را رنجور ساز و زارِ زار *** تا تو را بیرون کنند از اِشتِهار»⁶
کِاشْتهارِ خَلقْ بندی محکم است *** در رهْ این از بندِ آهن کی کم است؟‌!
یک حکایت بشنو ای زیبا رفیق *** تا بدانی شرط این بحرِ عمیق
🔹 بشنو اکنون داستانی در مثال *** تا شوی واقف بر اسرارِ مَقال⁷‌
1. نسخۀ قونیه: گشت بینایی.
  سنگ بینایی... : سنگی که بینا شده بود به نظاره‌گری پرداخت.
2. إحیاء العلوم، ج2، ص29؛ رسول‌اللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم فرمود: «إيّاكم و مُجالسَةَ المَوتىٰ؛ برحذر باشید از هم‌نشینی با مردگان!» گفتند: «ای رسول خدا، و آن مردگان چه کسانی هستند؟» فرمود: «ثروتمندان و مال‌اندوزان!»
3. در قرآن حق بگریختی: به قرآن پناه آوردی. روان: روح.
4. اگر قرآن را خواندی ولی وجودت پذیرای حقایق آن نبود پس گویا انبیا و اولیا را نیز دیده‌ای ولی بهره‌ای نبرده‌ای!
5. پذیرایی: (با قلب خویش) پذیرای (حقایق آن) هستی. قِصَص: داستان‌ها.
6. خود را ناخوش و نابسامان کن تا از شهرت و از چشم اهل دنیا بیفتی.
7. الحاقی از نسخۀ ناسخه.
  شوی واقف: مطّلع گردی. مَقال: گفتار.