مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
146سؤالکردن رسول روم از عمر رضی اللٰه عنه از سبب ابتلای ارواح به این آب و گِلِ جسم1
از عمَرْ چون آن رسول این را شنید *** روشنیای در دلش آمد پدید محو شد پیشش سؤال و هم جواب *** گشت فارغ از خطا و از صواب اصل را دریافت، بگذشت از فروع *** بهرِ حکمت کرد در پُرسش شروع 🔹 گفت: «یا عُمَّر، چه حکمت بود و سِرّ *** حَبسِ آن صافی در این جای کَدِر2 آبِ صافی در گِلی پنهان شده *** جانِ صافی بستۀ اَبدان شده 🔹 فایده فرما که این حکمت چه بود؟ *** مرغ را اندر قفس کردن چه سود؟» گفت: «تو بحثِ شِگَرفی میکُنی *** معنیای را بندِ حرفی میکُنی3 حبس کردی معنیِ آزاد را *** بندِ حرفی کردهای تو باد را4 از برای فایده این کردهای *** تو که خود از فایده در پردهای5 آن که از وی فایده زاییده شد *** چون نبیند آنچه ما را دیده شد؟6 صد هزاران فایدهست و هر یکی *** صد هزاران پیشِ آن یک، اندکی آن دَمِ لطفش که جانِ جانهاست *** چون بوَد خالی ز معنا؟ گوی راست7 - الحاقی از نسخۀ قونیه.
- الحاقی از نسخۀ قونیه.
آن صافی: روح پاک انسانی. - معنیای... : معنای بلندی را در قالب الفاظ زندانی میکنی.
- نسخۀ قونیه: تو یاد را (یاد: معانی و مفاهیم).
- تو خود بهخاطر فایدهای معنا را در قالب لفظ میآوری، با وجود اینکه خود از فایدۀ حبس روح در قالب تن (و یا غرض کلی از خلقت عالَم) در حجاب هستی.
- آن خداوندی که خود علّت و خالق هر فایدهای است، چگونه آنچه را از فواید برای کارهایمان در نظر میگیریم او در نظر نگیرد؟
- دَم: نفخۀ الٰهی (دمیدن خداوند از روح خود در انسان).