Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

142

قوّتِ جان است این، ای راست‌خوان *** تا چه باشد قوّتِ آن جانِ جان‌؟!¹
🔹 نان است قوتِ تن ولیکن دَر‌نِگر *** تا که قوتِ جان چه باشد ای پسر؟!²
گوشت‌پاره‌یْ آدمی، با عقل و جان *** می‌شکافد کوه را با بحر و کان‌³
زورِ جانِ کوه‌کَنْ شَقُّ الْحَجَر *** زورِ جانِ جان در ﴿اِنشَقَّ الْقَمَر﴾⁴
گر گشاید دلْ سَرِ انبانِ راز *** جان به‌سوی عرش سازد تُرک‌تاز⁵
🔹 گر زبان گوید ز اسرارِ نهان *** آتش افروزد، بسوزد این جهان⁶
فعلِ حقّ و فعلِ ما هر دو ببین *** فعلِ ما را هست دان، پیداست این⁷
گر نباشد فعلِ خَلق اندر میان *** پس مگو کس را: «چرا کردی چنان؟»
اضافت‌کردنِ آدم علیه السّ‍لام زَلَّتِ خود را به خویش که: «رَبَّنا إنّا ظَلَمْنا»، و اضافت‌کردنِ ابلیس به حقّ تعالیٰ که: ﴿رَبِّ بِما أغوَيتَني﴾⁸
خَلقِ حقْ افعالِ ما را مُوجِد است *** فعلِ ما آثارِ خَلقِ ایزد است⁹‌
لیک هستْ آن فعلِ ما مختارِ ما *** ز‌و جزا گه مارِ ما گه یارِ ما¹⁰
1. راست‌خوان: آن‌که درست می‌خواند و صحیح می‌فهمد. جانِ جان: حضرت حق؛ ولی‌ّ الهی.
2. قوت: خوراک و غذا.
3. گوشت‌پاره‌ی آدمی: بدنِ انسان که تکّه‌گوشتی بیش نیست. با بحر و کان: و دریاها و معادن را.
4. سوره القمر، آیه 1؛ ﴿ماه شکافته شد (معجزۀ رسول‌اللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم)﴾.
  شَقُّ الحَجَر: شکافتن سنگ.
5. به‌سوی... : جان به‌سوی عرش می‌شتابد.
6. افروزد: روشن کند. بسوزد: بسوزاند.
7. فعل ما را هست دان: نسبت فعل به ما حقیقی است (و ما در کردار خویش مجبور نبوده، بلکه مختار هستیم).
8. سوره الأعراف، آیه 23؛ ﴿پروردگارا، همانا ما بر خویشتن ستم روا داشتیم﴾؛ سوره حِجر، آیه 39: ﴿پروردگارا، به‌جهت اینکه تو مرا گمراه نمودی...﴾.
  اضافت کردن: نسبت دادن. زَلَّت: لغزش و خطا.
9. موجِد: خالق و پدید آورنده.
10. مختار ما: از روی اختیار و با انتخاب ما. زو... : از این رو است که با عذاب یا ثواب جزا داده می‌شویم.