Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

140

از فسونِ او عدم‌ها زود زود *** خوش مُ‍عَلَّ‍ق می‌زند سوی وجود¹
باز بر موجود، افسونی چو خواند *** زود او را در عدم دو اسبه راند²
گفت با جسم آیَتی، تا جان شد او *** گفت با خورشید تا رخشان شد او³
باز در گوشش دَمَد نکته‌یْ مَخوف *** در رُخِ خورشید افتد صد کُسوف⁴
🔹 گفت با نی تا که شکّر گشت او *** گفت با آبیّ و، گوهر گشت او⁵
گفت در گوشِ گُل و خندانْش کرد *** ‌گفت با لَعلِ خوش و، تابانْش کرد⁶
تا به گوشِ خاک، حق چه خوانده است؟ *** کاو مراقب گشت و خامُش مانده است‌
تا به گوش ابر، آن گویا چه خواند؟ *** کاو چو مَشک از دیدۀ خودْ آب راند»
----------
در تردّدْ هر که او آشفته است *** حق به گوشِ او معمّا گفته است⁷‌
تا کُند محبوسش اندر دو گمان: *** «آن کنم کاو گفت؟ یا خود ضدِّ آن؟»‌
هم ز حق، ترجیح یابد یک طرف *** ز‌آن دو، یک را بر‌گُزیند ز‌آن کَنَف‌⁸
گر نخواهی در تردّدْ هوشِ جان *** کم فشار این پنبه اندر گوشِ جان
🔹 پنبۀ وسواس بیرون کن ز گوش *** تا به گوشَت آید از گردون خروش
تا کنی فهمْ آن معمّاهاش را *** تا کنی ادراکْ رمز و فاش را⁹
پس محلِّ وحی گردد گوشِ جان *** وحی چه بْوَد؟ گفتن از حسِّ نهان‌
1. معلّق می‌زند: پشتک می‌زند (با شور و اشتیاق می‌شتابند).
2. در عدم... : با شتاب به‌سوی مرگ فرستاد.
3. گفت با جسم آیتی: آیه‌ای بر جسم خواند و بر آن تجلّی نمود.
4. نکتۀ مخوف: آیات و اسماء جلالیّۀ خداوند.
5. الحاقی از طبع کلاله خاور.
  گفت با آبی... : از آیات خویش بر قطرۀ آب خواند و آن را تبدیل به مروارید نمود.
6. نسخۀ قونیه: گفت با سنگ و عقیقِ کانْش کرد.
  خوش: خوش‌رنگ و لعاب.
7. تردّد: تردید و شکّ.
8. کَنَف: طرف، جانب.
9. نسخۀ مِلکی نیکلسون: رمزِ فاش (اسرار پشت‌پردۀ این ظواهر).
  رمز و فاش: پنهان و آشکار.