مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
132----------
سوی نخجیران دوید آن شیرگیر: *** «کَابْشِروا یا قَومْ، إذ جاءَ البَشیر1 مژده مژده ای گروهِ عیشساز *** کآن سگِ دوزخ به دوزخ رفت باز مژده مژده کآن عدوِّ جانها *** کَند قَهرِ خالقش دندانها2 🔹 مژده مژده کز قضا ظالم به چاه *** اوفتاد از عدل و لطفِ پادشاه آن که از پنجه بسی سرها بکوفت *** همچو خَسْ جاروبِ مرگش هم بِروفت3 🔹 آن که جز ظلمش دگر کاری نبود *** آهِ مظلومش گرفت و کوفت زود 🔹 گَردنش بشکست و مغزش بَردرید *** جانِ ما از قید مِحنت وا رَهید 🔹 گُم شد و نابود شد از فضلِ حق *** بر مهمْدشمنْ شما را شد سَبَق»4 جمع شدنِ نخجیران گردِ خرگوش، و ثنا و مدح گفتنْ او را
جمع گشتند آن زمان جملهیْ وحوش *** شاد و خندان وز طَرَب در ذوق و جوش5 حلقه کردند، او چو شمعی در میان *** سجده کردندش همه صحراییان: «تو فرشتهیْ آسمانی یا پَری؟! *** یا تو عزرائیلِ شیرانِ نری؟! هرچه هستی، جانِ ما قربانِ توست *** دست بردی، دست و بازویت درست6 رانْد حقْ این آب را در جوی تو *** آفرین بر دست و بر بازوی تو بازگو تا قصّه درمانها شود *** بازگو تا مَرهمِ جانها شود بازگو تا چون سِگالیدی به مکر؟ *** آن عَوان را چون بمالیدی به مکر؟7 بازگو کز ظلمِ آن اِستَمنما *** صد هزاران زخم دارد جانِ ما - کَابْشِروا... : ای قوم، مژده که شما را بشارتدهنده آمده است.
- کَند... : عقوبت و غضب خالق، او را مغلوب ساخت.
- همچو... : جاروی مرگ، او را همچون خس و خاشاکی بروفت و از میان برداشت.
- بر مهم... : فضل خدا شما را در برابر دشمنی بزرگ پیروز ساخت.
- وحوش: حیوانات. طَرَب: خوشی. جوش: گرمی و هیجان.
- دست بُردی: چیره گشتی.
- سِگالیدی: اندیشیدی. عَوان: ظالم. بمالیدی: نابود کردی.