Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

128

[نظر کردن شیر در چاه، و دیدنِ عکسِ خود را و آنِ خود را آب]
چون‌که شیر اندر بَرِ خویشش کشید *** در پناهِ شیر تا چَه می‌دوید
چون‌که در چَه بنْگریدند اندر آب *** اندر آب از شیر و او دَرتافت تاب¹‌
شیرْ عکسِ خویش دید از آبْ تَفت *** شکلِ شیری در بَرَش خرگوشِ زَفت²‌
چون‌که خَصمِ خویش را در آب دید *** مر وِ را بُگذاشت وَ اندر چَه جهید
در‌فِتاد اندر چَهی کاو کَنده بود *** ز‌آنکه ظلمش بر سرش آینده بود³
----------
«چاهِ مُظلِم گشت، ظلمِ ظالمان» *** این‌چنین گفتند جمله‌یْ عالِمان‌⁴
هر که ظالم‌تر، چَهَش پُر‌هوْل‌تر *** عَدل فرموده‌ست بدتر را بَتَر⁵
ای که تو از ظلمْ چاهی می‌کَنی *** از برای خویش دامی می‌تَنی⁶‌
🔹 بر ضعیفان گر تو ظلمی می‌کُنی *** دان که اندر قعرِ چاهِ بی‌بُنی⁷
گِردِ خود چون کِرمِ پیله بَر مَتَن *** بهرِ خود چَه می‌کَنی، اندازه کَن‌
مر ضعیفان را تو بی‌خَصمی مدان *** از نُبی «إذ جاءَ نَصرُ اللَه» بخوان‌⁸
گر تو پیل‍ی خصمِ تو از تو رمید *** نَک جزا طَیْراً أبابیلَت رسید⁹
1. درتافت تاب: تصویری منعکس شد.
2. تفت: بلافاصله. زَفت: فربه.
3. چَهی کاو: چاه (ظلمی) که خود (شیر). آینده بود: آمده بود.
4. جامع الأخبار (شعیریّ)، ص 155؛ رسول‌اللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم: «إيّاكُم و الظُّلمَ، فَإنّ الظُّلمَ‌ ظُلُماتُ‌ يَومِ الْقيامَة.» (از ظلم بپرهیزید؛ چرا که ظلم و ستم، همان تاريكى‌هاى روز قيامت است‌).
  مُظلِم: تاریک.
5. سوره یونس، آیه 27.
  پُرهول‌تر: ترسناک‌تر. عَدل: خداوند عادل. بَتَر: بدتر.
6. می‌تَنی: می‌بافی.
7. بی‌بُن: بی‌انتها.
8. سوره النصر، آیه 1.
  نُبی: قرآن کریم. بی‌خَصم: بی‌یاور (بی‌دادخواه).
9. سوره الفیل.
  تو حتّی اگر فیلی باشی که دشمن را فراری دهی، خداوند پرندگان أبابیل را بر تو مسلّط خواهد نمود (مانند قصّۀ اصحاب فیل).