مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
127خوانْد بر شیرْ او از این رو پندها *** گفت: «من پس ماندهام زین بندها»1 پرسیدنِ شیر سببِ پا وا پَسکشیدن خرگوش را و جوابِ او
شیر گفتش: «تو ز اسبابِ مرض *** این سبب گو خاص، کاین اَستَم غرض2 🔹 پای را وا پس کشیدی تو چرا؟ *** میدهی بازیچۀ واهی مرا؟» گفت: «آن شیرْ اندر این چَه ساکن است *** اندر این قلعه ز آفات ایمن است 🔹 یارِ من بستَد ز من در چاه بُرد *** برگرفتش از ره و بیراه بُرد» ----------
قعرِ چَه بُگزید هر کاو عاقل است *** زآنکه در خلوتْ صفاهای دل است ظلمتِ چَه، بِهْ که ظلمتهای خَلق *** سَر نبُرد آن کس که گیرد پای خلق3 ----------
گفت: «پیش آ، زخمم او را قاهر است *** تو ببین کآن شیر در چَه حاضر است؟»4 گفت: «من سوزیدهام زآن آتشی *** تو مگر اندر برِ خویشم کِشی5 تا به پشتیِّ تو -ای کانِ کرَم- *** چشم بُگشایم، به چَه دربنگرم6 🔹 من به پشتیِّ تو تانم آمدن *** تو نگه دارم در آن چَه بیرَسَن»7 - پس ماندهام: (از چاه) عقب ایستادهام.
- این سبب... : علّت این پریشانی خود را بخصوصه به من بگو که خواستار همان هستم.
- سر نبُرد... : کسی که با مردم معاشرت دارد، سر به سلامت نبَرد.
- زخمم او را قاهر است: ضربۀ من بر او غالب است.
- ز آن آتشی: از آن شیر آتشین و خشمگین.
- پُشتی: پشتیبانی و حمایت. کان: معدن.
- تانم آمدن: بتوانم بیایم. نگه دارم: مرا نگه دار. رَسَن: ریسمان.