Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

125

رنگِ رو از حالِ دل دارد نشان *** رحمتم کن، مِهر من در دل نشان‌
رنگِ روی سرخ دارد بانگِ شُکر *** رنگِ روی زرد دارد صبر و نُکر¹
در من آمد آنچه در وی گشت مات *** آدمیّ و جانور، جامد، نبات²‌
در من آمد آن که دست و پا بَرَد *** رنگِ روی و قوّتِ سیما بَرَد³
آن که در هرچه در‌آمد، بشکنَد *** هر درخت از بیخ و بُنْ او بر‌کَنَد
این خود اَجز‌ایند، کلّیّات از او *** زرد کرده رنگ و فاسد کرده بو⁴
تا جهان گه صابر است و گه شَکور *** بوستان گه حُلّه پوشد گاهْ عُور⁵
آفتابی کاو بر‌آید نارگون *** ساعتی دیگر شود او سرنگون⁶‌
اخترانِ تافته بر چار‌طاق *** لحظه‌ لحظه مبتلای اِحتراق⁷‌
ماهْ کاو افزود زَ اختر در جمال *** شد ز رنجِ دِقِّ او همچون خیال⁸‌
این زمینِ با ‌سُکونِ با‌ ادب *** اندر آرَد زَلزلَه‌ش در لرز و تب‌
ای بسا کُه زین بلای مُرده ریگ *** گشته است اندر جهانْ او خرده ریگ⁹
این هوا با رَوح آمد مُقترِن *** چون قضا آید، وَبا گشت و عَفِن¹⁰‌
آبِ خوش کاو روح را هم‌شیره شد *** در غدیری، زرد و تلخ و تیره شد¹¹
آتشی کاو باد دارد در بُروت *** هم یکی بادی بر او خوانَد، تَموت¹²‌
🔹 خاکْ کاو شد مایۀ گُل در بهار *** ناگهان بادی بر‌آرَد ز‌و دَمار
1. نُکر: دشواری و ناخوشی.
2. آنچه: (مرگ). مات: مبهوت و مقهور (سیطرۀ آن).
3. آن که دست و پا بَرَد: ترس از مرگ و هلاکت که قدرت تصرّف مرا می‌گیرد.
4. کلّیات عالم از عارض شدن مرگْ رخ زرد و فاسد گشته و تغییر بو می‌دهند، چه برسد به انسان‌ها و موجودات که جزئیات عالم‌اند.
5. حُلّه: لباس نو. گاه عور: گاهی برهنه است.
6. نارگون: مانند شعلۀ آتش.
7. تافته: برافروخته. بر چارطاق: بر‌فراز آسمان. احتراق: سوختن.
8. رنج دِقّ: بیماری‌ای که تن را لاغر می‌کند. خیال: شَبَه.
9. بلای مرده ریگ: بلای دیرینه (زلزله).
10. رَوح: نسیم خوش. عَفِن: بدبو و متعفّن.
11. آب گوارا که در صفا مانند رُوحْ جان‌بخش است، در آبگیر، زرد و تلخ و تیره می‌شود.
12. باد در بُروت: باد تکبّر و غرور. هم یکی... : همان آتش بادی بر آن می‌وزد و می‌میرد.