Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

124

ای خُنُک آن کاو نکوکاری کُند *** زور را بگذارد و زاری کُند
گر قضا پوشد سیَه همچون شَبَت *** هم قضا دستت بگیرد عاقبت‌
گر قضا صد بار قصدِ جان کند *** هم قضا جانَت دهد، درمان کند
این قضا صد بار اگر راهت زند *** بر فرازِ چرخ، خرگاهت زند¹
از کرَم دان آنکه می‌ترسانَدت *** تا به مُلکِ ایمنی بنْشانَدت‌
🔹 چون بترسانَد تو را، آگه شوی *** و‌ر نترساند تو را، گُمره شوی
این سخن پایان ندارد، گشت دیر *** گوش کن تو قصّۀ خرگوش و شیر
پای وا پس‌کشیدن خرگوش از شیر چون نزدیکِ چاه آمد
شیر با خرگوش چون همراه شد *** پر‌غضب، پر‌کینه و بدخواه شد
🔹 بود پیشاپیشْ خرگوشِ دلیر *** ناگهان پا وا کشید از پیشِ شیر
🔹 چون‌که نزدِ چاه آمد شیر دید *** کز رهْ آن خرگوش مانْد و پا کشید
گفت: «پا وا پس‌کشیدی تو چرا؟ *** پای را وا پس مکِش، پیش اندر آ»
گفت: «کو پایم؟ که دست و پای رفت *** جانِ من لرزید و دل از جای رفت‌
رنگِ رویَم را نمی‌بینی چو زر؟ *** زَ اندرونْ خود می‌دهد رنگم خبر»
----------
حقْ چو سیما را مُعرِّف خوانده است *** چشمِ عارف سوی سیما مانده است²‌
رنگ و بو غَمّاز آمد چون جَرَس *** از فَرَس آگَه کند بانگِ فَرَس‌³
بانگِ هر چیزی رسانَد زو خبر *** تا بدانی بانگِ خر از بانگِ در
گفت پیغمبر به تم‍ییزِ کَسان: *** «مَرءُ مَخفیٌّ لَد‌یٰ طَیِّ اللِّسان‌»⁴
1. چرخ: فَلَک، آسمان. خرگاه: خیمه و سرا پرده.
2. سوره محمّد (صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم) آیه 30.
  مُعرِّف: بیانگرِ باطن.
3. غَمّاز: اشاره‌کننده و خبر‌دهنده. جَرَس: زنگ. فَرَس: اسب.
4. در کتب حدیثی از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت شده است.
  به تمییز کسان: برای شناخت دیگران. مَرءُ... : مرد در لا به لای گفتار خویش پنهان است (و زبان از درون او پرده بر‌می‌دارد.)