مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
121طعنه زدن زاغ در دَعویِ هدهد
زاغ چون بشنُود، آمد در حسد *** با سلیمان گفت: «کاو کَژ گفت و بد از ادب نبوَد به پیشِ شهْ مَقال *** خاصه، خود لافِ دروغین و مُحال1 گر مر او را این نظر بودی مُدام *** چون ندیدی زیرِ مُشتی خاکْ دام؟ چون گرفتار آمدی در دامْ او؟ *** چون قفساندر شدی ناکامْ او؟»2 پس سلیمان گفت: «ای هدهد رَواست *** کز تو در اوّل قَدَح این دُرد خاست؟!3 چون نمایی مستی ای خورده تو دوغ؟! *** پیشِ من لافی زنی آنگه دروغ؟!»4 جوابگفتنِ هدهد مر سلیمان را علیه السّلام در این طعنه
گفت: «ای شه، بر منِ عُورِ گدا *** قولِ دشمن مشْنو از بهرِ خدا5 گر به بُطلان است دَعویکردنم *** من نهادم سَر، ببُر از گردنم» ----------
زاغ کاو حکمِ خدا را مُنکِر است *** گر هزاران عقل دارد، کافِر است در تو تا کافی بوَد از کافران *** جای گند و شهوتی، چون کافِ ران6 ----------
- مَقال: سخنگفتن. مُحال: امر غیرممکن.
- قفساندر شدی: در قفس گرفتار شدی.
- در اوّل... : در اوّلین جام از خُمّ شراب، لِرد و ناصافی ارائه دادی.
- تصحیحشده براساس نسخۀ قونیه.
- عور: برهنه.
- کافی: بهاندازۀ یک حرف کاف (شمّه و اثری از کافران). کاف: شکاف.