Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

118

می‌شدند آن هر دو تا نزدیکِ چاه *** اینْت خرگوشی چو آبِ زیرِ کاه¹‌
آبْ کاهی را ز هامون می‌بَرد *** آبْ کوهی را عجب چون می‌برد؟!²
دامِ مکرِ او کمندِ شیر بود *** طُرفه خرگوشی که شیری را رُبود³
----------
موسِی‌ای فرعون را تا رودِ نیل *** می‌کِشد با لشکر و جمعی ثَقیل⁴‌
پشّه‌ای نمرود را با نیم پَر *** می‌شکافد بی‌مُحابا مغزِ سر⁵
حالِ آن کاو قولِ دشمن را شُنود *** بین سزای آن که شد یارِ حسود
حالِ فرعونی که هامان را شُنود *** حالِ نمرودی که شیطان را سُتود
دشمن ار چه دوستانه گویدت *** دام دان، گر‌چه ز دانه گویدت‌
گر تو را قندی دهد، آن زهر دان *** گر به تو لطفی کند، آن قهر دان‌
چون قضا آید، نبینی غیرِ پوست *** دشمنان را باز نشْناسی ز دوست‌
چون چنین شد، اِبتهال آغاز کن *** ناله و تسبیح و روزه ساز کن⁶‌
ناله می‌کُن: «کای تو عَلاّمُ الغُیوب! *** زیرِ سنگِ مکرِ بدْ ما را مَکوب⁷‌
🔹 یا کریمَ‌ العَفو، سَتّارَ العُیوب *** انتقام از ما مَکِش اندر ذُنوب⁸
🔹 آنچه در کَون است زَ اشْیا و‌آنچه هست *** وا نَما جان را به هر حالت که هست⁹
گر سگی کردیم ای شیر‌آفرین *** شیر را مَگمار بر ما زین کمین¹⁰‌
1. اینْت: این تو را؛ بَه‌بَه؛ عَجَب.
2. هامون: دشت.
3. کمند: دام. طُرفه: نادر و شگفت‌انگیز.
4. ثقیل: بسیار.
5. بی‌مُحابا: بی‌پروا.
6. ابتهال: زاری و تضرّع.
7. علّام الغیوب: دانندۀ اسرار و نهانی‌ها.
8. ای آن که عفوش کریمانه است و ای پوشانندۀ عیب‌ها... .
9. کشف المحجوب (هُجویری)، ص 526؛ پیغمبر صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم گفت: «اللٰهمّ أرِنَا الأشیاءَ كَما هیَ!» (خداوندا، اشیاء را همان‌طور‌که هست به ما نشان بده!)
  کَون: عالم هستی. وا نَما جان را: به جان ما نشان بده.
10. سگی: ظلم و بی‌رحمی.