
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
115شاخِ آتش را چو جنبانی بهساز *** در نظر آتش نماید بس دراز1 این درازیْ مُدّت از تیزیّ صُنع *** مینماید سرعتانگیزیِّ صُنع2 طالبِ این سِرّ اگر علّامهایست *** نَک حُسامُ الدّین که سامینامهایست3 🔹 وصفِ او از شرحْ مُستَغنِی بوَد *** رو حکایت کن که بیگَه میشود4 رسیدن خرگوش به شیر، و خشمِ شیر بر وی
شیرْ اندر آتش و در خشم و شور *** دید کآن خرگوش میآید ز دور5 میدَود بیدهشَت و گستاخْ او *** خشمگین و تند و تیز و تُرشرو6 کز شکسته آمدنْ تهمت بوَد *** وز دلیریْ دفعِ هر رَیبَت بوَد7 چون رسید او پیشتر نزدیکِ صف *** بانگ بر زد شیر: «هان ای ناخلف!8 من که گاوان را ز هم بِدْریدهام *** من که گوشِ شیرِ نر مالیدهام نیم خرگوشی که باشد کاو چنین *** امرِ ما را اَفکنَد اندر زمین؟!» ترکِ خواب و غفلتِ خرگوش کن *** غُرّشِ این شیرْ ای خرْ گوش کن - شاخ: شاخه. بهساز: منظّم و در یک راستا. دراز: ممتدّ.
- درازی مدّت: کشیدگی زمان. تیزی صُنع: سرعت آفرینش.
- نَک: اینک. سامینامهای: دفتری از اسرار الهی.
- مُستَغنی: بینیاز. بیگَه: دیر.
- شور: هیجان و آشوب.
- دهشت: ترس.
- كه اگر با ترس و لرز بيايد، مورد تهمت است (که گناهکار است)؛ ولى آمدن با حالت بىباكى، هر شکّ و ترديد را برطرف مىکند.
- صَفّ: (درگاه شیر).
