
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
105بهرِ غَسل اَر در رَوی در جویبار *** بر تو آسیبی زند در آبْ خار1 گرچه پنهانْ خارْ در آب است پست *** چونکه در تو میخَلَد، دانی که هست2 خار خارِ حسّها و وسوسه *** از هزاران کس بوَد، نی یک کَسه3 باش تا حسّهای تو مُبدَل شود *** تا ببینیشان و مشکلْ حل شود4 تا سخنهای کیان رد کردهای؟ *** تا کیان را سرورِ خود کردهای؟5 باز جُستن نخجیرانْ سرّ و اندیشۀ خرگوش را
بعد از آن گفتند: «کای خرگوشِ چُست *** در میان نِهْ آنچه در ادراکِ توست6 ای که با شیری تو درپیچیدهای *** باز گو رأیی که اندیشیدهای مشورتْ ادراک و هشیاری دهد *** عقلها مَر عقل را یاری دهد گفت پیغمبر: بکن -ای رایزن- *** مشورت ”کَالْمُستَشارُ مُؤتَمَن!“7 🔹 قولِ پیغمبر به جان باید شُنود *** بازگو تا چیست مقصودِ تو زود؟» - غَسل: شستشو.
- پست: (زیرِ آب). میخَلَد: فرو میرود.
- نسخۀ قونیه: وحیها و وسوسه. طبع کلاله خاور: حیلهها و وسوسه.
خار خار: تشویش و اضطراب. حسّها: ادراکات حواسّ. - باش: صبر کن. مُبدَل شود: عوض شود. ببینیشان: خُلق خوب و زشت که تابهحال از تو پنهان بود، برای تو آشکار میشود.
- کیان: چه کسانی.
- چُست: چالاک (زیرک). نِه: بِنه، بگذار.
- التّمهید (ابنعبدالبرّ)، ج 8، ص 366؛ «آن کسی که طرف مشورت قرار میگیرد، امین شمرده شده (پس نباید خیانت کند).»
رایزن: عاقل و باتدبیر.
