Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

103

آنچه حق آموخت مر زنبور را *** آن نباشد شیر را و گور را¹
خانه‌ها سازد پُر از حلوای تر *** حق بر او آن علم را بگشود در
آنچه حق آموخت کرمِ پیله را *** هیچ پیلی داند آن‌گون حیله را؟!
آدمِ خاکی ز حق آموخت علم *** تا به هفتم آسمان افروخت علم²‌
نام و ناموسِ ملَک را در‌شکست *** کوریِ آن کس که با حقْ در شَک است³‌
زاهدِ ششصد هزاران ساله را *** پوزبندی ساخت آن گوساله را⁴
تا نتاند شیرِ عِلمِ دین کِشید *** تا نگردد گِردِ آن قصرِ مَشید⁵
علم‌های اهلِ حسّ شد پوزبند *** تا نگیرد شیر ز‌آن علمِ بلند
قطرۀ دل را یکی گوهر فِتاد *** کآن به گردون‌ها و دریاها نداد⁶
چند صورت، آخِر ای صورت‌پرست؟! *** جانِ بی‌معنیت از صورت نَرَست؟!⁷‌
گر به صورتْ آدمی انسان بُدی *** احمد و بوجهل هم یکسان بُدی
🔹 احمد و بوجهل در بتخانه رفت *** ز‌ین شدن تا آن شدن فرقی‌ست زَفت⁸
🔹 این در‌آید، سر نهند آن را بُتان *** و‌آن در‌آید، سر نهد چون اُمَّتان
نقشِ بر دیوار، مثلِ آدم است *** بنگر از صورت چه چیز او را کم است؟‌!
جان کم است آن صورتِ بی‌تاب را *** رو بجو آن گوهرِ کمیاب را⁹
1. سوره النحل، آیه 68.
  گور: گوره‌خر.
2. افروخت علم: مشعل علم را در تمام عوالم روشن ساخت.
3. نام... : آوازه و شرافت و جایگاه فرشتگان را در هم شکست (از ایشان پیشی گرفت). آن کس: (ابلیس).
4. زاهد ششصد هزار ساله، گوساله: (ابلیس).
5. تا نتاند... : تا آن گوساله (ابلیس) نتواند از شیر علم بهره ببرد. قصر مَشید: قصر بلند و استوار (علم و اسرار الهی).
6. سوره الأحزاب، آیه 72.
  خداوند دل آدمی را که همچون قطره‌ای در مقابل دریای عالَم بود، گوهر معرفتی بخشید که به آسمان‌ها و دریاها عطا ننمود.
7. ای صورت‌پرست، چقدر به‌دنبال صورت و ظاهر هستی؟! آیا جانِ تهی از‌حقیقت تو هنوز از توجّه به ظاهر رها نگشته است؟!
8. شدن: رفتن. زفت: بسیار و عظیم.
9. نسخۀ قونیه: با تاب (پر‌جلوه).
  صورت بی‌تاب: عکس بی‌فروغ.