مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
102انکارکردنِ نَخجیران و جوابِ خرگوشْ ایشان را
🔹 قوم گفتندش که: «چندین گاهْ ما *** جان فدا کردیم در عهد و وفا تو مجو بد نامیِ ما ای عَنود *** تا نرنجد شیر، رو رو، زود زود!»1 گفت: «ای یاران مرا مهلت دهید *** تا به مَکرم از بلا ایمن شَوید تا امان یابد به مَکرم جانتان *** مانَد این، میراثِ فرزندانتان» ----------
هر پیَمبرْ اُمَّتان را در جهان *** همچنین تا مَخلَصی میخوانْدشان2 کز فلکْ راهِ برونشو دیده بود *** در نظرْ چون مردمک پیچیده بود3 مَردمش چون مردمک دیدند خُرد *** در بزرگیْ مردمکْ کس پی نبُرد4 اعتراضکردنِ نَخجیران بر خرگوش، و جوابِ خرگوشْ ایشان را
قوم گفتندش که: «ای خر، گوشدار *** خویش را اندازۀ خرگوش دار! هین چه لاف است این؟! که از تو مِهتران *** درنیاوردند اندر خاطرْ آن5 مُعجِبی یا خودْ قضامان در پی است؟ *** ور نه این دَم، لایقِ چون تو کِی است؟»6 گفت: «ای یاران، حقَم الهام داد *** مر ضعیفی را قوی رأیی فِتاد»7 ----------
- عَنود: سرکش.
- مَخلَص: راه نجات.
- در نظر... : همۀ عالم در ادراک پیغمبر مُنطَوی و گنجیده است، مانند انعکاس اشیاء در مردمک چشم.
- مردم او را مانند مردمک چشمْ کوچک دیدند... .
- لاف: ادّعای گزاف. مهتر: بزرگتر.
- مُعجِب: خودبین و خودپسند. دَم: ادّعا.
- حقم: حضرت حق مرا. قوی رأی: فکر و اندیشۀ استوار.