
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
101🔹 گرچه این جمله جهان بر جَهد شد *** جَهدْ کی در کامِ جاهل شَهد شد مقرّر شدن ترجیحِ جَهد بر توکّل
زین نَمَط بسیار بُرهان گفت شیر *** کز جوابْ آن جبریان گشتند سیر1 روبَه و خرگوش و آهو و شغال *** جبر را بگذاشتند و قیل و قال عهدها کردند با شیرِ ژیان *** کاندرین بیعت نیفتد در زیان قِسمِ هر روزش بیاید بیضرر *** حاجتش نبْوَد تقاضای دگر2 🔹 عهد چون بستند و رفتند آن زمان *** سوی مَرعیٰ ایمن از شیرِ ژیان3 🔹 جمع بنشستند یک جا آن وحوش *** اوفتاده در میانِ جمله جوش4 🔹 هر کسی تدبیر و رأیی میزدی *** هر کسی در خونِ هر یک میشدی5 🔹 عاقبت شد اتّفاقِ جملهشان *** تا بیاید قُرعهای اندر میان 🔹 قُرعه بر هر کاو فِتَد، او طعمه است *** بیسخنْ شیرِ ژیان را لقمه است 🔹 هم بر این کردند آن جمله قرار *** قرعه آمد سربه سر را اختیار قرعه بر هر کاو فِتادی روزِ روز *** سوی آن شیرْ او دَویدی همچو یوز چون به خرگوش آمد آن ساغر به دوْر *** بانگ زد خرگوش: «کآخِرْ چند جوْر؟!»6 - نَمَط: گونه، روش.
- قِسم: قسمت، روزی.
- مَرعیٰ: سبزهزار.
- وحوش: حیوانات.
- رأی زدن: نظر دادن. در خون... : نزاع و دعوا میکردند.
- چون... : در گردشِ جام می (مرگ) نوبت به خرگوش رسید.
