Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

18

[نی‌نامه]
بشنو از نِی چون حکایت می‌کند *** و‌ز جدایی‌ها شکایت می‌کند¹
کز نیِستان تا مرا بُبْریده‌اند *** از نَفیرم مرد و زن نالیده‌اند²
سینه خواهم شَرحه‌شَرحه از فِراق *** تا بگویم شرحِ دردِ اشتیاق‌³
هر کسی کاو دور مانْد از اصلِ خویش *** باز جوید روزگارِ وَصلِ خویش
من به هر جمعیّتی نالان شدم *** جفتِ بدحالان و خوشحالان شدم
هر کسی از ظنِّ خود شد یارِ من *** و‌ز درونِ من نجُست اسرارِ من‌
سرِّ من از نالۀ‌ من دور نیست *** لیک چشم و گوش را آن نور نیست‌
تن ز جان و جان ز تنْ مستور نیست *** لیک کس را دیدِ جانْ دستور نیست‌⁴
آتش است این بانگِ نای و نیست باد *** هر که این آتش ندارد، نیست باد⁵
آتشِ عشق است کاندر نِی فتاد *** جوششِ عشق است کاندر مِی فتاد
نِی حریفِ هر که از یاری بُرید *** پرده‌هایش پرده‌های ما د‌َرید⁶
همچو نِی زهریّ و تریاقی که دید؟! *** همچو نِیْ دمساز و مشتاقی که دید؟!⁷
نِی حدیثِ راهِ پُر خون می‌کند *** قصّه‌های عشقِ مجنون می‌کند⁸
🔹 دو دهان داریم گویا همچو نِی *** یک دهانْ پنهانْ‌ست در لب‌های وی
🔹 یک دهانْ نالان شده سوی شما *** های و هویی درفِکَنده در سَما⁹
1. نسخۀ قونیه:
  بشنو این نِی چون شکایت می‌کند *** از جدایی‌ها حکایت می‌کند.
  چون: 1) هنگامی‌که؛ 2) برای اینکه.
2. نسخۀ قونیه: در نفیرم.نفیر: نالۀ بلند، فغان.
3. شرحه‌شرحه: ریش‌ریش.
4. مستور: پوشیده. دستور: رخصت، اذن.
5. نیست باد (1): هویٰ و هوس نیست. نیست باد (2): نابود باد.
6. حریف: همدم، یار. پرده (1): نغمۀ نِی. پرده (2): پوشش (حجاب‌های نفسانی).
7. تریاق: پادزهر. دمساز: همدم.
8. حدیث‌کردن: حکایت‌کردن.
9. سَما: آسمان.