
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
30خوشتر آن باشد که سرِّ دلبران *** گفته آید در حدیثِ دیگران»1 گفت: «مکشوف و برهنه بیغُلول *** باز گو، رَنجم مده ای بو الفُضول2 🔹 باز گو اسرار و رمز مُرسَلین *** آشکارا بِهْ که پنهان ذکرِ دین3 پرده بردار و برهنه گو که من *** مینگُنجم با صَنَم در پیرُهن»4 گفتم: «اَر عریان شود او در عیان *** نی تو مانی، نی کنارت، نی میان5 آرزو میخواه، لیک اندازه خواه *** برنتابد کوه را یک برگِ کاه6 آفتابی کَز وی این عالَم فروخت *** اندکی گر بیش تابد، جمله سوخت7 🔹 تا نگردد خون، دل و جانِ جهان *** لب بدوز و دیده بربند این زمان فتنه و آشوب و خونریزی مجو *** بیش از این از شمسِ تبریزی مگو»8 این ندارد آخِر، از آغاز گو *** رو تمامِ آن حکایت باز گو خلوت طلبیدنِ طَبیب از پادشاه، جهت دریافتنِ مرضِ کنیزک9
🔹 چون حکیم از این سخن آگاه شد *** وَز درونْ همداستانِ شاه شد10 گفت: «ای شَه، خلوتی کن خانه را *** دور کن هم خویش و هم بیگانه را - حدیث: حکایت.
- مکشوف: آشکار و بیپرده. بیغلول: بدون کتمان و دریغ. بو الفُضول: صاحب فضیلتهای بسیار.
- الحاقی از طبع کلاله خاور.
بِه: بهتر. - نسخۀ قونیه: مینَخُسبم با صنم با پیرهن.
مینگنجم: نمیگنجم. صنم: بت؛ معشوق و زیبارو (استاد کامل که تمثال حق است). - عیان: آشکار. کنار: همآغوشی. میان: رابطه.
- میخواه: بخواه. برنتابد: تحمّل نکند.
- نسخۀ قونیه: پیش آید.
فروخت: روشن شد، رونق گرفت. جمله: همه. - لب بدوز: ساکت شو.
- نسخۀ قونیه و طبع کلاله خاور: خلوت طلبیدن آن ولیّ.
- همداستان: همعقیده، همفکر.
