مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
27ترجمانِ هرچه ما را در دل است *** دستگیرِ هر که پایش در گِل است1 مَرحَبا یا مُجتَبیٰ یا مُرتَضیٰ *** إن تَغِبْ، جاءَ القَضا ضاقَ الفَضا2 أنتَ مَولَی الْقَومِ مَن لا یَشتَهِی *** قَد رَدیٰ ﴿كلاّ لَئِنْ لَم ينتَهِ﴾»3 بردن پادشاهْ طبیبِ غیبی را بر سرِ بیمار
چون گذشت آن مجلس و خوانِ کرَم *** دستِ او بگرفت و بُرد اندر حرم قصۀ رنجور و رنجوری بخواند *** بعد از آن در پیشِ رنجورش نشاند4 رنگِ روی و نبض و قاروره بدید *** هم علاماتش هم اسبابش شنید5 گفت: «هر دارو که ایشان کردهاند *** آن عِمارت نیست، ویران کردهاند6 بیخبر بودند از حالِ درون *** أستَعیذُ اللٰهَ مِمّا یَفتَرون!»7 دید رنج و کشف شد بر وی نهفت *** لیک پنهان کرد و با سلطان نگفت8 رنجَش از صفرا و از سودا نبود *** بویِ هر هیزم پدید آید ز دود9 دید از زاریش کاو زارِ دل است *** تنْ خوش است و او گرفتارِ دل است ----------
- ترجمان: آشکارکننده و بیانکننده.
- درود بر تو ای برگزیده و ای مورد رضایت حق. هرآینه اگر تو غایب گردی، قضاء الٰهی نازل گردد و فضا بر ما تنگ گردد.
- سوره العلق، آیه 15.
تو مولا و سرور قومی؛ و هر کس تو را نخواهد و از این بیمیلی دست برندارد، حاشا که رستگار شود و همانا تباه خواهد شد! - رنجوریّ: بیماری.
- قاروره: شیشۀ نمونۀ ادرار مریض.
- عمارت: آبادکردن، تعمیر و مرمّت.
- أستَعیذُ ... : از افترا و بهتانی که زدهاند، به خدا پناه میبرم!
- نهفت: امر پنهان و نهفته، راز و سرّ.
- صفرا و سودا: از أخلاط چهارگانۀ بدن.