Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

95

چون به امرِ ﴿اِهبِطوا﴾ بندی شدند *** حبسِ خشم و حرص و خرسندی شدند¹
ما عِیالِ حضرتیم و شیرخواه *** گفت: «اَلخَلقُ عیالٌ لِلإلٰه»²‌
آن که او از آسمان باران دهد *** هم تواند کاو به رحمت نان دهد
دیگر بار بیان‌کردنِ شیرْ ترجیحِ‌ جَهْد را بر توکّل
گفت شیر: «آری، ولی ربُّ الْعِباد *** نردبانی پیشِ پای ما نهاد
پایه پایه رفت باید سوی بام *** هست جَبری بودن اینجا طمْعِ خام»³‌
----------
پای داری، چون کُنی خود را تو لَنگ؟! *** دست داری، چون کنی پنهان تو چنگ؟!‌⁴
خواجه چون بیلی به دستِ بنده داد *** بی‌زبان معلوم شد او را مراد
دستْ همچون بیلْ اشارت‌های اوست *** آخِر‌اندیشی، عبارت‌های اوست⁵
چون اشارت‌هاش را بر جان نهی *** در وفای آن اشارت جان دهی
پس اشارت‌هاش اَسرارت دهد *** بار بر‌دارد ز تو، کارَت دهد⁶
حاملی، مَحمول گرداند تو را *** قابلی، مقبول گرداند تو را⁷
1. سوره الأعراف، آیه 24.
  ﴿اِهبِطوا﴾: فرود آیید. بندی شدند: اسیر و گرفتار شدند.
2. کافی، ج 2، ص 164؛ رسول‌اللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم: «خلایق، عیال و نان‌خور خداوند هستند.»
3. جبریّ: کسی که انسان را در کردارش غیر مختار و مجبور از سوی خدا می‌داند. طمعِ خام: توقّع بی‌جا و آرزوی امر غیر ممکن.
4. چنگ: پنجه و انگشتان دست.
5. آخِر‌اندیشی... : این عاقبت‌اندیشی که خداوند به تو بخشیده، همچون سخن شیوایی از اوست که تو را به تلاش وا می‌دارد.
6. کارَت دهد: کار و کیا (بزرگی و سروری) به تو می‌دهد.
7. تو که با اشارۀ او بار را بر دوش کشیدی و تلاش کردی، خواهی دید که او بار را از تو خواهد برداشت. و تو که امر او را پذیرا گشتی، مقبول او خواهی گشت.