مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
85🔹 اندر آمد مادرِ آن طفلِ خُرد *** اندر آتش گویِ دولت را ببُرد 🔹 مادرش هم زین نَسَقْگفتن گرفت *** دُرِّ وصفِ لطفِ حقْ سُفتَن گرفت بانگ میزد در میانِ آن گروه *** پُر همیشد جانِ خَلقان از شُکوه 🔹 نعره میزد خلق را: «کِای مردمان *** اندر آتش بنْگرید این بوستان» انداختنِ مردمانْ خود را با اراده در آتشْ از سرِ شوق
خَلقْ خود را بعد از آن بیخویشتن *** میفِکندند اندر آتشْ مرد و زن بیمُوَکَّلْ بیکشش، از عشقِ دوست *** زآنکه شیرینکردنِ هر تلخ از اوست تا چنان شد کآن عَوانانْ خلق را *** منع میکردند: «کآتش دَر مَیا»1 آن یهودی شد سیهروی و خَجِل *** شد پشیمان زین سببْ بیمارْدل کاندر آتشْ خلق عاشقتر شدند *** در فَنای جسمْ صادقتر شدند2 مکرِ شیطان هم در او پیچید، شُکر *** دیوْ خود را هم سیهرو دید، شُکر آنچه میمالید بر روی کَسان *** جمع شد در چهرۀ آن ناکَسْ آن آن که میدَرّید جامهیْ خَلقْ چُست *** شد دریده آنِ او، زایشان درست کژ ماندن دهانِ آن شخصِ گستاخ که نامِ پیغمبر به تَسخَر بُرد3
آن، دَهَن کژ کرد و از تَسخَر بخوانْد *** نامِ احمد را؛ دهانش کژ بمانْد باز آمد: «کِای محمّد، عفو کن! *** ای تو را اَلطافِ علمِ مِنْ لَدُن4 - عوان: پاسبان.
- نسخۀ قونیه: کاندر ایمان.
- تَسخَر: مسخرهکردن و استهزاء.
- نسخۀ قونیه: الطاف و علم.
علمِ مِن لَدُن: علم لَدُنّی و غیر اکتسابی.