مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
74چونکه شد از پیشِ دیده روی یار *** نائبی باید از او مان یادگار 🔹 چونکه گل بُگذشت و گلشن شد خراب *** بوی گل را از که جوییم؟ از گلاب»1 ----------
چون خدا اَندر نیاید در عیان *** نائبِ حقّند این پیغمبران نی، غلط گفتم؛ که نائب با مَنوب *** گر دو پنداری، قَبیح آید، نه خوب2 نی، دو باشد تا تویی صورتپرست *** پیش او یک گشت کز صورت بِرَست3 چون به صورت بنْگری، چشمت دو است *** تو به نورش در نگر، کآن یکتو است4 🔹 لاجَرم چون بر یکی افتد بَصر *** آن، یکی باشد، دو ناید در نظر5 نورِ هر دو چشمْ نتْوان فرق کرد *** چونکه بر نورش نظر انداخت مَرد بیانِ آنکه جملۀ پیغمبرانْ حقّند، که: ﴿لا نُفَرِّقُ بَينَ أحَدٍ مِن رُسُلِه﴾6
ده چراغ اَر حاضر آری در مکان *** هر یکی باشد به صورتْ غیرِ آن فرق نتْوان کرد نورِ هر یکی *** چون به نورش روی آری بیشکی 🔹 اُطلُبِ المَعنیٰ مِنَ الفُرقانْ وَ قُل: *** «لا نُفَرِّقْ بَینَ آحادِ الرُّسُل»7 گر تو صد سیب و صد آبی بِشمُری *** صد نماند، یک شود چون بِفشُری8 در معانی، قسمت و اَعداد نیست *** در معانی، تجزیه و اَفراد نیست - الحاقی از نسخۀ قونیه.
- مَنوب: آنکس که دیگری نائب او باشد.
- کز صورت برَست: آن کسی که از صورت رهایی یافت.
- یکتو: یکتا
- بَصَر: نظر و نگاه.
- سوره البقره، آیه 285؛ ﴿ما بین احدی از فرستادگان خدا فرقی نمیگذاریم﴾.
- حقیقت معنا را از قرآن که فاصل بین حق و باطل است جویا شو، و به تبعیت از آن بگو: ﴿بین فرستادگان خدا فرقی نمیگذاریم﴾.
- آبی: بِه (میوه).