
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
73هر یکی را کرد اندر سِرْ عزیز *** هرچه آن را گفت، این را گفت نیز1 هر یکی را او یکی طومار داد *** هر یکی ضدِّ دگر بُد، اَلمُراد 🔹 ضدّ همدیگر ز پایان تا به سَر *** شرح دادَهسْتم من این را ای پسر2 جملگی طومارها بُد مختلف *** همچو شکلِ حرفها یا تا الف حکمِ این طومارْ ضدِّ حکمِ آن *** پیش از این کردیم این ضدّ را بیان کُشتن وزیرْ خود را در خلوت از مُریدان
بعد از آن، چل روزِ دیگر در ببَست *** خویش کُشت و از وجودِ خود بِرَست چونکه خلق از مرگِ او آگاه شد *** بر سرِ گورش، قیامتگاه شد خلق چندان جمع شد بر گورِ او *** موکَنان، جامهدَران در شورِ او کآن عدد را هم خدا داند شمرد *** از عرب، وز تُرک، وز رومیّ و کُرد خاکِ او کردند بر سرهای خویش *** دردِ او دیدند درمانهای خویش آن خلائق بر سرِ گورش مَهی *** کرده خون را از دو چشمِ خود رَهی3 جمله از دردِ فراقش در فَغان *** هم شَهان و هم کِهان و هم مِهان4 بعدِ ماهی، خلق گفتند: «ای مِهان *** از امیران کیست بر جایش نشان؟ تا بهجای او شناسیمَش امام *** تا که کارِ ما از او گردد تمام سَر همه بر اختیارِ او نهیم *** دست بر دامان و دست او دهیم چونکه شد خورشید و، ما را کرد داغ *** چاره نبوَد بر مُقامش از چراغ5 - اندر سر: پنهانی.
- الحاقی از طبع کلاله خاور.
- مَهی: بهمدت یک ماه. رَهی: جاری و روان.
- کِهان و مِهان: کوچک و بزرگ (همۀ مردم).
- مُقام: جایگاه.
