Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

63

بیانِ خسارتِ وزیر در این خُدعه و مکر
🔹 همچو شه، نادان و غافل بُد وزیر *** پنجه می‌زد با قدیمِ ناگزیر¹
ناگزیرِ جملگان، حَیِّ قَدیر *** لا یَزال و لَمْ یَزَلْ فردِ بَصیر²
با چنان قادرْ خدایی کز عَدَم *** صد چو عالَمْ هست گرداند به دَم‌
صد چو عالَم در نظر پیدا کند *** چون‌که چشمت را به ‌خود بینا کند
گر جهانْ پیشت بزرگ و بی‌بُنی‌ست *** پیشِ قُدرتْ ذرّه‌ای می‌دان که نیست‌³
این جهانْ خود حَبسِ جان‌های شماست *** هین دوید آن سو که صحرای شماست⁴‌
این جهانْ محدود و، آنْ خود بی‌حد است *** نقش و صورتْ پیشِ آن معنا سَد است‌⁵
صد هزاران نیزۀ فرعون را *** در‌شکست از موسِی‌ای با یک عصا
صد هزاران طبِّ جالینوس بود *** پیشِ عیسیٰ و دَمش افسوس بود⁶
صد هزاران دفترِ اشعار بود *** پیشِ حرفِ اُمّیّ‌ای آن عار بود⁷
با چنان غالبْ خداوندی، کسی *** چون نمیرد، گر نباشد او خَسی؟!⁸
بس دلِ چون کوه را انگیخت او *** مرغِ زیرک با دو پا آویخت او
فهم و خاطر تیز کردن نیست راه *** جز شکسته می‌نَگیرد فضلِ شاه⁹‌
1. قدیم ناگزیر: خداوند قدیم و ضروری.
2. ناگزیر جملگان: آن که همگان ضرورتاً محتاج او هستند. لایَزال و لَم یزل فرد بصیر: ازلی و ابدی و بی‌همتا و بینا.
3. بی‌بُن: بی‌حدّ و نامتناهی. قدرت: قدرت مطلق حقّ.
4. صحرا: (عالم بی‌حدّ).
5. سد: مانع و حجاب.
6. افسوس: طنز و بازی.
7. تصحیح‌شده بر‌اساس نسخۀ قونیه. میرخانی: حرف اُمّیّی‌اش عار بود.
  آن اشعار پیش حرف یک شخص اُمّیّ (رسول‌اللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم) ننگ بود.
8. خَس: خار و خاشاکی بی‌مقدار.
9. شکسته: دل‌شکسته و متواضع.