Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

62

این امانت ز‌آن عنایت یافته‌ست *** کآفتابِ عدلْ بر وی تافته‌ست‌
تا نشانِ حق نیارد نوبهار *** خاکْ سِرّها را نسازد آشکار
آن جوادی که جَمادی را بداد *** این هنرها، وین امانت، وین سَداد¹
🔹 آن جَماد از لطفْ چون جان می‌شود *** زَمهَریر از قهرْ پنهان می‌شود²
🔹 آن ‌جمادی گشت از فضلش لطیف *** کُلُّ شَی‌ءٍ مِن ظَریفٍ هو ظَریف³
هر جمادی را کُند فضلش خَبیر *** عاقلان را کرده قهرِ او ضَریر⁴
جان و دل را طاقتِ این جوش نیست *** با که گویم؟ در جهان یک گوش نیست‌⁵
هر کجا گوشی بُد، از وی چشم گشت *** هر کجا سنگی بُد، از وی یَشم گشت‌⁶
کیمیاسازی‌ست، چه بْوَد کیمیا؟! *** معجزه‌بخشی‌ست، چه بْوَد سیمیا؟!⁷
این ثَنا گفتن ز من، ترکِ ثناست *** کاین دلیلِ هستی و، هستی خطاست‌
پیشِ هستِ او بباید نیست بود *** چیست هستی پیشِ او؟ کور و کبود⁸
گر نبودی کور، از او بُگداختی *** گرمیِ خورشید را بشْناختی⁹‌
ور نبودی او کبود از تَعزیَت *** کی فِسُردی همچو یخْ این ناحیَت؟!¹⁰‌
1. آن جمادی را ... : آن خدایی که به موجودات بی‌جان این هنرها را عطا نمود. سَداد: استواری (قوام وجودی).
2. چون: 1) مانند، 2) به این علّت که. زَمهَریر: سَردی و بی‌جانی. قَهر: قدرت و سیطرۀ حق.
3. کلُّ شَیءٍ ... : هر آنچه از خداوندِ لطیف صادر می‌شود، آن‌هم لطیف و ظریف است.
4. طبع کلاله خاور: غافلان را کرده.
  فضل او جماد را آگاهی می‌دهد و قَهرَش عاقلان را نابینا می‌کند. خبیر: آگاه. ضریر: نابینا.
5. جوش: جوشش و فورانِ (اسرار الهی).
6. یَشم: سنگی قیمتی.
7. کیمیا: اکسیر، علم شیمی. سیمیا: جادوگری.
8. کور و کبود: بی‌جلوه و ‌فروغ.
9. اگر کور نبود از دیدن خورشید حقیقت می‌سوخت و فانی می‌شد.
10. تعزیت: غم. فِسُردن: سرد و بی‌جان بودن. (و اگر از غم دوری یار تیره‌وتار نیست، پس چرا همچون یخ سرد و بی‌جان است؟)