مثنوی معنوی - دفتر اول

روش تصحیح متن پیشِ روی

آنچه در تصحیحات مشهوره از نسخ مثنوی مشهود است، توجه به قدمت زمانی نسخه و قطعیّت بیشترِ انتساب آن به حضرت مولانا به‌جهت قُرب زمانی است، و شاید جنبۀ ترجیحات معنایی در آن‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد، و چه‌بسا در بعضی از مواردْ ترجیح معنایی بعضی نسخه‌ها بر نسخۀ قونیه و نسخ ترکیه مشهود است. 

بنابراین آنچه در این تصحیح مورد توجه قرار گرفته است، جمع بین جنبۀ معنایی و صحّت انتساب نُسَخ در هر مورد است؛ بر این اساس:

1- اصل متن براساس تصحیح میرخانی قرار گرفته است.

2- ابیاتی که در نسخۀ قونیه موجود نیست، با علامت 🔹 مشخص شده است.

 3- با توجه به کثرت نسخه‌بدل‌ها، فقط مواردی که از لحاظ معنایی متفاوت بودند در تعلیقه ذکر شده است.

 4- چنانچه نسخه‌ای از لحاظ معنایی ترجیح داشت - و چه‌بسا عبارت متن اصلی اشتباه می‌نُمود- جایگزین گردیده و اصل متن در تعلیقه ذکر گردیده است.

 5- ابیاتی که در نُسخ و متن‌های مصحَّح دیگر اضافه بود، به متنْ ملحق گردیده و در تعلیقه بدان اشاره شده است.

 6- به‌جهت درستی و سهولت خواندن، متن از لحاظ علائم ویرایشی، رسم‌الخط، فاصله و حرکات کلمات، حتی المقدور طبق قوانین روز ویرایش شده است.

 7- به‌جهت مشخص‌شدن و راحتی در فهم مطلب، نقل‌قول‌ها با گیومه‌های اصلی «» و فرعی ” “ و... مشخّص شده است.

 8- برای تمایز میان توضیحات حضرت مولانا و اصل داستان‌ها، از علامت ---------- استفاده شده است.

9- مستندات ابیات که شامل آیات قرآنی و احادیث و امثال می‌باشد، در تعلیقه به همراه ترجمه ذکر گردیده است.

10- عبارات و کلمات عربی ابیات، در تعلیقه ترجمه گردیده است.

11-  لغات نامأنوس و دشوار و نیز ابیاتی که معنای پیچیده داشتند، حتی‌المقدور در تعلیقه توضیح داده شده است.

و برای توضیح کلمات اگر دو معنی برای کلمه‌ای محتمَل باشد، در پاورقی این‌چنین آمده است:

چون: 1) چرا؛ 2) آن‌زمان

و اگر کلمه‌ای در یک بیت تکرار شده باشد امّا معنای آن‌ها متفاوت باشد، در پاوقی این‌چنین آمده است:

پرده (1): ... پرده (2): ...