مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
56در بیانِ حسدکردن وزیرِ جُهود
آن وزیرک از حسد بودش نژاد *** تا به باطلْ گوش و بینی باد داد1 بر امیدِ آنکه از نیشِ حسد *** زهرِ او در جانِ مسکینان رسد هر کسی کاو از حسد، بینی کَند *** خویشتن بیگوش و بیبینی کُند بینی آن باشد که او بویی بَرَد *** بویْ او را جانبِ کویی بَرَد هر که بویَش نیست، بیبینی بوَد *** بویْ آن بوی است کآن دینی بوَد چونکه بویی بُرد و شُکرِ آن نکرد *** کفرِ نعمت آمد و بینیش خَورد2 شُکر کن، مر شاکِران را بنده باش *** پیشِ ایشان مرده شو، پاینده باش3 فهم کردنِ حاذِقانِ نصاریٰ مکرِ وزیر را4
چون وزیرْ از رَهزنی مایه مَساز *** خَلق را تو بر مَیاور از نماز5 ناصحِ دین گشته آن کافرْ وزیر *** کرده او از مکر در لَوزینه سیر6 هر که صاحبذوق بود، از گفتِ او *** لذّتی میدید و تلخی جُفتِ او7 نکتهها میگفت او آمیخته *** در جُلابِ قندْ زهری ریخته8 ----------
- گوش و ... : حواسّ ادراک حقیقت خود را از دست داد.
- چون بویی از حقیقت شنید و شکر نگذارد شامّۀ حقیقتجویش را از دست داد.
- شاکران: شکرگذاران حقیقی. بمیر: (تسلیم محض باش).
- نسخۀ بریتانیا و نسخۀ مِلکی نیکلسون: صادقان نصاریٰ.
- از رهزنی ... : سرمایه و بهرهات را گمراهکردن دیگران قرار مده.
- لوزینه: حلوا. در لوزینه سیر کردن: (حق را با باطل آمیختن).
- صاحبذوق: آن کسی که قوّۀ چشاییاش سالم است.
- جُلاب قند: شربت گلاب.