
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
55﴿كيفَ مَدَّ الظِّلَّ﴾ نقشِ اولیاست *** کاو دلیلِ نورِ خورشیدِ خداست1 اندرین وادی مرو بی این دلیل *** ﴿لا اُحِبُّ الآفِلِين﴾ گو چون خلیل2 رو ز سایه، آفتابی را بیاب *** دامنِ شَهْ شمس تبریزی بتاب ره ندانی جانبِ این سور و عُرْس؟ *** از ضیاءُ الْحقْ حُسامُ الدّین بپرس3 ور حسد گیرد تو را در رهْ گلو *** در حسدْ ابلیس را باشد غُلو4 کاو زِ آدم ننگ دارد از حسد *** با سعادت جنگ دارد از حسد عَقْبهای زین صَعبتر در راه نیست *** ای خُنُک آن کِش حسدْ همراه نیست5 این جسد خانهیْ حسد آمد، بِدان *** کز حسد آلوده گردد خاندان 🔹 خان و مانها از حسد گردد خراب *** بازِ شاهی از حسد گردد غُراب6 گر جسد خانهیْ حسد باشد، ولیک *** آن جسد را پاک کرد اَللٰهْ نیک 🔹 یافت پاکی از جنابِ کبریا *** جسمِ پُر از کبر و پُر حِقد و ریا ﴿طَهِّرا بَيتي﴾ بیانِ پاکی است *** گنجِ نور است اَر طلسمش خاکی است7 چون کُنی با بیحسد مکر و حسد *** زآن حسد دل را سیاهیها رسد خاک شو مردانِ حق را زیرِ پا *** خاک بر سر کن حسد را همچو ما - سوره الفرقان، آیه 45؛ ﴿آیا نظر بهسوی پروردگارت نینداختی که چگونه سايه را گستراند؟﴾
اولیای الٰهی سایۀ خورشید خدا هستند. - سوره الأنعام، آیه 76؛ ﴿غروبکنندگان را دوست ندارم﴾.
دلیل: راهنما (ولیّ الهی). - سور و عُرس: مهمانی و ولیمۀ عروسی. (اگر سعادت استفاده از شمسالدین را نداری از جناب حسامالدین طلب نما).
- غُلوّ: زیادهروی (ابلیس در حسد از تو جلوتر است).
- عَقبه: گردنه. صَعب: سخت
- غُراب: کلاغ.
- سوره البقره، آیه 125؛ ﴿خانه مرا (دلهایتان را) پاک گردانید﴾.
اَر طلسمش ... : اگرچه افسون و تعویذ خاکی (جسم) بر آن قرار دادهاند (برای رسیدن به آن گنجینه، باید این طلسم را شکست).
- سوره الفرقان، آیه 45؛ ﴿آیا نظر بهسوی پروردگارت نینداختی که چگونه سايه را گستراند؟﴾
