Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

54

خفته آن باشد که او از هر خیال *** دارد امّید و کُند با او مَقال¹
🔹 نی چنان که از خیال آید به حال *** آن خیالش گردد او را صد وبال؟!²
دیو را چون حور بیند او به خواب *** پس ز شهوت ریزد او با دیوْ آب‌³
چون‌که تخمِ نسل در شوره بریخت *** او به خویش آمد، خیال از وی گریخت⁴‌
ضعفِ سر بیند از آن و، تن پلید *** آه از آن نقشِ پلیدِ ناپدید⁵
مرغ بر بالا پَران و سایه‌اش *** می‌دود بر خاک و پَرّانْ مرغ‌وَش‌⁶
ابلهی صیّادِ آن سایه شود *** می‌دوَد چندان که بی‌مایه شود
بی‌خبر کآن عکسِ آن مرغِ هواست *** بی‌خبر که اصلِ آن سایه کجاست‌
تیر اندازد به‌سوی سایهْ او *** تَرکشَش خالی شود در جست وجو⁷
ترکشِ عمرش تهی شد، عمر رفت *** از دویدن در شکارِ سایهْ تَفت⁸‌
سایۀ یزدان چو باشد دایه‌اش *** وا‌ رهاند از خیال و سایه‌اش⁹‌
سایۀ یزدان بوَد بنده‌‌‌یْ خدا *** مردۀ این عالَم و زنده‌یْ خدا
در تَحریصِ متابعتِ ولیِّ مُرشد¹⁰
دامنِ او گیر زوتر بی‌گمان *** تا رهی از آفتِ آخِر زمان‌¹¹
1. مَقال: گفتگو.
2. آیا چنین نیست که چون از خیال بیرون آمده و به خود آید، وبال و عواقب آن برای او باقی می‌ماند؟! (البته که چنین است.)
3. دیو: شیطان. چون: مانند. آب: منی.
4. چون‌که: وقتی که. در شوره ریختن: (به‌هدر دادن).
5. نسخۀ قونیه: پدید ناپدید.
6. طبع میرزا محمود:
  ... *** بر زمین پرّان نماید مرغ‌وش.
  مرغ‌وَش: مانند پرندگان.
7. ترکش: تیردان.
8. ترکش عمرش تهی شد: عمرش بی‌حاصل شد. تَفت: باشتاب.
9. دایه: (مربّی). خیال و سایه‌اش: از تخیّلات و آثار آن‌ها.
10. تحریص: تشویق و ترغیب نمودن.
11. زوتر: زودتر