Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

52

رفت در صحرای بی‌چون جانشان *** روحشان آسوده و أبدانشان
🔹 تُرکِ روزْ آخِر چو با زرّین‌سپر *** هندوی شب را به تیغ افکنْد سَر¹
🔹 میلِ هر جانی به‌سوی تَن بوَد *** هر تنی از روحْ آبستن بوَد
🔹 هر یکی آسودۀ حِرص و حِصَص *** مرغ‌وَش آزادۀ دام و قفس²
از صفیری باز دام اندر کِشی *** جمله را در دام و در داور کِشی³
چون‌که نورِ صبحدم سر بَر زند *** کرکسِ زرّینِ گردون پر زند⁴
﴿فالِقُ الإصْباح﴾ إسرافیل‌وار *** جمله را در صورت آرَد ز‌آن دیار⁵
روح‌های مُنبَسِط را تن کند *** هر تنی را باز آبستن کند⁶
اسبِ جان‌ها را کُنَد عاری ز زین *** سرِّ «اَلنَّومُ أخُو الْمَوت» است این⁷‌
لیک بهرِ آنکه روز آیند باز *** بر‌نهد بر پایشان بندِ دراز⁸
تا که روزش وا کِشد ز‌آن مَرغزار *** و‌ز چراگاه آرَدش در زیرِ بار⁹
کاش چون اصحابِ کهفْ آن روح را *** حفظ کردی، یا چو کشتیْ نوح را
تا ازین طوفانِ بیداریّ و هوش *** وارَهیدی این ضمیر و چشم و گوش‌¹⁰
1. تُرک روز: تشبیه روز به کنیز زیباروی. زرّین سپر: (خورشید). هندوی شب: تشبیه شب به غلام سیاه.
2. الحاقی از طبع بولاق.
  حِصَص: جمع حِصّه: قسمت و بهره.
3. نسخۀ قونیه: در داد و داور.
  صفیر: تقلید صدای پرندگان برای به دام انداختن آن‌ها. (به‌دام انداختن ارواح در کالبد تَن‌). دام اندرکشیدن: دام را گسترانیدن.
  داور: دادوستد و قضاوت‌های دنیوی.
4. کرکس زرّین: (خورشید)
5. سوره الأنعام آیه 91.
  فالق الإصباح: شکافندۀ صبح. اسرافیل: فرشته‌ای که روز قیامت در صور می‌دمد تا مردگان زنده شوند.
6. منبسط: رها، وسیع و بانشاط.
7. عوالی اللئالی، ج 4 ص71؛ رسول‌اللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم: خواب برادر مرگ است (و هر دو یک حقیقت‌اند).
8. آیند باز: (ارواح به تن‌ها) بازگردند. بند دراز: (تعلق روح به‌کلّی از بدن قطع نمی‌شود).
9. مَرغزار: سبزه‌راز (عالم ارواح). زیرِ بار: (زیر بار تن).
10. وا رهیدی: آزاد گشتی. ضمیر: جان.