Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

51

بس ستاره‌یْ آتش از آهن جهید *** وین دلِ سوزیده پَذرُفت و کِشید¹
لیک در ظلمت یکی دزدی نهان *** می‌نهد انگشت بر اِستارگان‌
می‌کُشد استارگان را یَک به‌ یک *** تا که نَفْروزد چراغی بر فلَک
چون عنایاتت شود با ما مُقیم *** کی بوَد بیمی از آن دزدِ لَئیم؟!²
گر هزاران دام باشد هر قدم *** چون تو با مایی، نباشد هیچ غم‌
----------
هر شبی از دامِ تنْ ارواح را *** می‌رهانی، می‌کَنی اَلواح را³
می‌رهند ارواح هر شب زین قفس *** فارغان، نی حاکم و محکومْ کس
شب ز زندان بی‌خبر زندانیان *** شب ز دولتْ بی‌خبرْ سلطانیان‌
نی غم و اندیشۀ سود و زیان *** نی خیالِ این فلان و آن فلان‌
🔹تمثیلِ مرد عارف و تفسیرِ ﴿اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا﴾⁴
حالِ عارف این بُوَد بی‌خواب هم *** گفت یزدان: ﴿هُم رُقُودٌ﴾، زین مَرَم‌⁵
خفته از احوالِ دنیا روز و شب *** چون قلم در پنجۀ تَقلیبِ رَبّ⁶
آن که او پنجه نبیند در رَقم *** فِعل پندارد به جُنبش از قلم⁷‌
شمّه‌ای زین حالِ عارف وا نمود *** خلق را هم خوابِ حسّی در رُبود⁸
1. طبع میرزا محمود: دل شوریده.
2. مُقیم: هم‌نشین همیشگی و منزل‌گزیده. لَئیم: فرومایه.
3. می‌کَنی الواح را: لوح نقوش و خواطر عالم طبع را از روح جدا می‌کنی.
4. سوره الزمر آیه 24؛ ﴿خداوند جان‌ها را در هنگام مرگ می‌گیرد﴾.
5. سوره الکهف آیه 18؛ ﴿و تو پنداری آنان را که بیدارند درحالی‌که خوابند و ما پیوسته ایشان را به پهلوی راست و چپ می‌گردانیم﴾.
  زین مَرَم: از این، وحشت نکن.
6. چون قلم... : همچون قلم که تابع ارادۀ نویسنده است، اولیای الٰهی تماماً تسلیم اختیار حق بوده و تمام تبدّل احوال ایشان به ارادۀ اوست.
7. رَقَم: نوشتن.
8. نسخۀ قونیه: عقل را هم.
  خواب حسّی در ربود: لطف الٰهی خواب دنیوی را به مردم داد تا ایشان نیز شمّه‌ای از انصراف و عدم توجه عارفان به دنیا را لمس کنند.