مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
مثنوی معنوی - دفتر اول
49🔹 چون وزیر آن مکر را بر شه شمرد *** از دلش اندیشه را کلّی ببُرد کرد با وی شاه آن کاری که گفت *** خلقْ حیران مانده زآن رازِ نهفت1 🔹 کرد رُسوایش میانِ انجمن *** تا که واقف شد ز حالش مرد و زن راند او را جانبِ نصرانیان *** کرد در دعوت شروع او بعد از آن 🔹 چون چنین دیدند ترسایانْش زار *** میشدند اندر غمِ او اشکبار 🔹 حالِ عالَم اینچنین است ای پسر *** از حسد میخیزد اینها سر به سر جمع آمدن نصاریٰ با وزیر، و راز گفتنِ او با ایشان
صد هزاران مردِ تَرسا سوی او *** اندک اندک جمع شد در کوی او او بیان میکرد با ایشان به راز *** سرِّ اَنگَلْیون و زُنّار و نماز2 🔹 او بیان میکرد با ایشان فَصیح *** دائماً زَ افْعال و أقوالِ مسیح او به ظاهرْ واعظِ احکام بود *** لیک در باطنْ صَفیر و دام بود3 ----------
بهرِ این معنا صحابه از رسول *** مُلتمِس بودند مکرِ نفسِ غول4 کاو چه آمیزد زِ أغراضِ نهان *** در عبادتها و در اخلاصِ جان؟5 فضلِ ظاهر را نجُستندی از او *** عیبِ باطن را بجُستندی که گو!6 مو به مو و ذرّه ذرّه مکرِ نفْس *** میشناسیدند چون گُل از کرفس 🔹 گفت فصلی زآن، حُذَیفه با حَسَن *** تا بِدان شد وَعظ و تَذکیرش حَسَن7 - نهفت: نهفته و پنهان. انجمن: مجلس، ملأ عام.
- انگلیون: انجیل.
- *** صفیر: (تقلید صدای پرندگان برای بهدام انداختن آنها).
- نسخۀ قونیه: بعضی صحابه از رسول.نفس غول: نفس دیوصفت.
- کاو: که او (نفس).
- نسخۀ قونیه:
فضل طاعت را نجستندی از او *** عیب ظاهر را بجستندی که کو؟ - فصل: باب، مطالب.