
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
48آنگهَم از خود بِران تا شهرِ دور *** تا دراندازم در ایشان صد فُتور1 🔹 چون شوند آن قوم از من دینپذیر *** کارِ ایشان سربهسر شوریده گیر2 🔹 در میانْشان فتنه و شور افکَنم *** کاهِنانْ خیره شوند اندر فَنَم3 🔹 آنچه خواهم کرد با نصرانیان *** آن نمیآید کنون اندر بیان 🔹 چون شمارَندم امین و رازدان *** دامِ دیگر گون نِهَم در پیششان4 🔹 وز حِیَل بِفْریبم ایشان را همه *** وَ اندر ایشان افکنم صد دمدمه5 🔹 تا به دستِ خویش خونِ خویشتن *** بر زمین ریزند، کوتَه شد سخن پس بگویم: ”من به سِر نصرانیام *** ای خدای رازدان میدانیام شاهْ واقف گشت از ایمانِ من *** وز تعصّب کرد قصدِ جانِ من خواستم تا دین ز شه پنهان کنم *** آنچه دینِ اوست، ظاهرْ آن کنم شاه بویی بُرد از اسرارِ من *** متّهَم شد پیشِ شهْ گفتارِ من گفت: ’گفتِ تو چو در نان، سوزن است *** از دلِ من تا دلِ تو رُوزَن است من از آن روزن بدیدم حالِ تو *** حال دیدم، کی نِیوشم قالِ تو؟!‘6 گر نبودی جانِ عیسیٰ چارهام *** او جُهودانه بکردی پارهام بهرِ عیسیٰ جان سپارم، سَر دهم *** صد هزاران منّتش بر جان نَهم جان دریغم نیست از عیسیٰ وَلیک *** واقفم از علمِ دینش نیکِ نیک حیف میآید مرا کآن دینِ پاک *** در میانِ جاهلان گردد هلاک شُکرْ یزدان را و عیسیٰ را که ما *** گشتهایم این دینِ حق را رهنما وز جُهود و از جُهودان رَستهایم *** تا به زُنّار، این میان را بستهایم7 دورْ دورِ عیسِی است ای مردمان *** بشْنوید اسرارِ کیشِ او به جان“ 🔹 چون شمارَندم امین و مُقتَدا *** سر نهَندم، جمله جویند اِهتدا» - نسخۀ قونیه: در ایشان شرّ و شور.
فتور: سستی و ضعف. - شوریده گیر: آشفته بدان.
- فنّ: فریب و حیله.
- شمردن: پنداشتن. دیگر گون: نوع دیگر.
- حیَل: حیلهها، مکرها. دمدمه: مکر و فریب.
- نیوشم: بشنوم، گوش دهم.
- زنّار: پارچهای است که مسیحیان بر کمر خود میبستند و امروزه آن را بر گردن میبندند؛ کراوات.
- نسخۀ قونیه: در ایشان شرّ و شور.
