افزودن به لیست علاقه مندی
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
0
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مرتب سازی:
نتیجه
مثنوی معنوی - دفتر اول
43در نماز و روزه و حجّ و زکات *** با منافقْ مؤمنان در بُرد و مات1 مؤمنان را بُرد باشد عاقبت *** با منافق ماتْ اندر آخرت گرچه هر دو بر سرِ یک بازیاند *** لیک با هم مَروَزیّ و رازیاند2 هر یکی سوی مُقامِ خود رَود *** هر یکی بر وفقِ نامِ خود رَود3 مؤمنش گویند، جانش خوش شود *** ور منافق، تند و پُر آتش شود نامِ آن، محبوب از ذاتِ وی است *** نامِ این، مبغوض ز آفاتِ وی است میم و واو و میم و نون، تشریف نیست *** لفظِ مؤمن جز پیِ تعریف نیست4 گر منافق خوانیاش، این نامِ دون *** همچو کژدم میخَلَد در اندرون5 گر نه این نامْ اشتقاقِ دوزخ است *** پس چرا در وی مَذاقِ دوزخ است؟!6 زشتیِ این نامِ بَدْ از حرف نیست *** تلخیِ آن آبِ بحرْ از ظرف نیست حرفْ ظرف آمد، در او معنا چو آب *** بحرِ معنیٰ ﴿عِندَهُ اُمُّ الكتاب﴾7 بَحرِ تلخ و بحرِ شیرین همعِنان *** در میانْشان ﴿بَرزَخٌ لا يبغيان﴾8 وآنگه این هر دو ز یک اصلی روان *** درگذر زین هر دو، رو تا اصلِ آن زرِّ قلب و زرِّ نیکو در عِیار *** بیمِحَکّ هرگز ندانی زِ اعْتبار9 هر که را در جانْ خدا بنْهد مِحَکّ *** هر یقین را باز داند او ز شکّ 🔹 آنچه گفت: «اِستَفتِ قَلبَک» مصطفیٰ *** آن کسی داند که پُر بود از وفا10 - مات: باخت.
- مَروَزیّ: اهل مرو. رازی: اهل ری. (کنایه از فاصله و تفاوت بسیار)
- مُقام: اقامتگاه، (وطن حقیقی).
- پی تشریف نیست: اعتباری و برای شرافت بخشیدن نیست. تعریف: معرّفی کردن و بیان حقیقت.
- دون: پَست. کژدم: عقرب. خَلیدن: فرو رفتن شیء تیز در بدن؛ گزیدن و نیش زدن.
- اشتقاق دوزخ: برگرفته از دوزخ (اصل وجود منافق از جهنم است). مَذاق: طعم و مزه.
- سوره الرعد، آیه 13؛ ﴿حقیقت کتاب نزد خداوند است﴾.
- نسخۀ قونیه: بحر شیرین در جهان.
سوره الرحمٰن، آیه 20.
همعنان: همسفر. در میانشان ... : ﴿در میان آنها حدّ فاصلی است که نسبت به هم تعدّی نمیکنند﴾. - زرّ قلب: طلای تقلّبی. عیار: معیار خلوص طلا. مِحَکّ: سنگی که با آن عیار طلا را میسنجند. ز اعتبار: از لحاظ خلوص.
- احیاء العلوم، ج1، ص 34؛ رسولاللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم: «اِستَفتِ قَلبَكَ...» (در هر کاری از قلب و فطرت خودت پرسش نما، - سپس حضرت سه بار فرمودند: - هر چند دیگران بدان فتوا دهند و حکم نمایند.