Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

38

در بیانِ آنکه کُشتن مردِ زرگر به اشارۀ الٰهی بود؛ نه به خیالِ باطل
کُشتنِ آن مرد بر دستِ حکیم *** نی پیِ امّید بود و نی ز بیم
او نکشتش از برای طبعِ شاه *** تا نیامد امر و الهام از إلٰه¹‌
آن پسر را کِش خَضِر بُبْرید حلق *** سِرِّ آن را در‌نیابد عامِ خَلق‌²
آن که از حق یابد او وحی و خطاب *** هر‌چه فرماید، بوَد عینِ صَواب³‌
آن که جان بخشد، اگر بُکْشد روا ست *** نائب است و دستِ او دستِ خداست⁴‌
همچو اسماعیلْ پیشش سَر بِنه *** شاد و خندان پیشِ تیغش جان بده‌
تا بِمانَد جانْت خندان تا اَبد *** همچو جانِ پاکِ احمد با اَحَد
عاشقانْ جامِ فرَح آنگه کِشند *** که به دستِ خویش خوبانْشان کُشند⁵
شاهْ آن خون از پیِ شهوت نکرد *** تو رها کن بدگُمانیّ و نبرد⁶
تو گمان کردی که کرد آلودگی *** در صفا، غِشّ کی هِلَد پالودگی؟!⁷
🔹 بُگْذر از ظنِّ خطا ای بدگُمان *** ﴿إن‌ّ بَعضَ الظَّنِّ إثمْ﴾ آخِر بخوان⁸
بهرِ آن است این ریاضت، این جَفا *** تا برآرَد کوره از نقره جُفا⁹
1. طبع: میل (رضایت و خوشنودی شاه).
2. نسخۀ بریتانیا و نسخۀ قسطنطنیه: علم خلق.
  سوره الکهف، آیه 74 الی 81.
  کِش: که او را. خَضِر: حضرت خضر علیه السّلام. عام خَلق: مردم عامّی.
3. سوره النجم، آیه 1 الی 4.
  صواب: راست و درست.
4. روا: جایز. نائب: جانشین.
5. نسخۀ قونیه: آنگه شرابِ جان کِشند.
  فرَح: شادی و سرور. کِشند: سر بکشند و بنوشند. که به دست خویش ... : که خوبان با دست خویش آن عاشقان را بکُشند.
6. نبرد: ستیزگی، مجادله.
7. صفا: پاکی. غِشّ: آلودگی، ناخالصی. هِلیدن: به‌جای گذاشتن. پالودگی: پاکیزگی و بی‌غلّ و غشّ بودن.
  (در صفا پالودگی و پاکیزگی است و چگونه پاکیزگی می‌تواند سبب غِشّ و آلودگی گردد؟!)
8. ظنّ خطا: گمان بد. ﴿إنَّ بَعضَ الظَّنِّ إثم﴾: «همانا بعضی از گمان‌ها گناه است». (سوره حجرات، آیه 12).
9. ریاضت: تحمل سختی‌ها برای تهذیب نفس. جُفا: کف و ناخالصی؛ باطل.