Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

24

بود اندر منظره شهْ منتظِر *** تا ببیند آنچه بنمودند سِرّ¹
دید شخصی کاملی پُر‌مایه‌ای *** آفتابی در میانِ سایه‌ای
می‌رسید از دور مانندِ هلال *** نیست بود و هست، بر شکلِ خیال²‌
----------
نیست‌وَش باشد خیال اندر جهان *** تو جهانی بر خیالی بین روان³‌
بر خیالی صلحشان و جنگشان *** و‌ز خیالی فخرشان و ننگشان‌
آن خیالاتی که دامِ اولیاست *** عکسِ مَه‌رویانِ بُستانِ خداست‌⁴
----------
آن خیالی را که شَه در خواب دید *** در رخِ مهمان همی‌ آمد پدید
🔹 نورِ حق ظاهر بوَد اندر ولیّ *** نیک بین باشی اگر اهلِ دلی⁵
🔹 آن ولیِّ حق چو پیدا شد ز دور *** از سر و پایش همی می‌تافت نور
شَه به‌جای حاجِبان در پیش رفت *** پیشِ آن مهمانِ غیبِ خویش رفت‌⁶
🔹 ضَیفِ غیبی را چو اِستقبال کرد *** چون شِکر، گویی که پیوست او به و‌َرد⁷
هر دو بَحریّ، آشنا آموخته *** هر دو جانْ بی‌دوختن بَردوخته⁸‌
🔹 آن یکی چون تشنه و‌‌آن دیگر چو آب *** آن یکی مَخمور و‌آن دیگر شراب⁹
گفت: «معشوقم تو بودَه‌ستی نه آن *** لیک کار از کار خیزد در جهان‌¹⁰
ای مرا تو مصطفیٰ، من چون عُمَر *** از برای خدمتت بندم کمر»
1. منظره: قسمت مرتفع قصر.
2. او مانند هلال و مانند خیال بود که از یک جهت پیدا و از جهت دیگر ناپیدا است.
3. نسخۀ قونیه: خیال اندر روان.
  نیست‌وش: نیست‌گونه.
4. مَه‌رویان بستان خدا: (معانی و جذْبه‌های حقایق عالَم ملکوت که دل اولیا را صید نموده و آن‌ها را به‌سوی دوست می‌کشاند).
5. نیک بین باشی: زیبایی نور حقّ را در ولیّ خواهی دید.
6. حاجِب: دربان، نگهبان.
7. ضَیف: مهمان. وَرد: گل.
8. بحریّ: اهل دریا (دریای حقیقت). آشنا: شنا. بردوخته: به‌هم دوخته.
9. مَخمور: خماری که طالب و تشنۀ شراب است.
10. کار از کار خیزد: نظام جهان براساس اسباب و مسبَّبات است.