Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

113

جان ز پیداییّ و نزدیکی‌ست گُم *** چون شکم پر‌آب و لبْ خشکی چو خُم¹‌
🔹 در درونِ خود بیَفزا درد را *** تا ببینی سبز و سرخ و زرد را²
کی ببینی سرخ و سبز و بور را *** تا نبینی پیش از این سه، نور را
لیک چون در رنگْ گم شد هوشِ تو *** شد ز نورْ آن رنگ‌ها رو‌پوشِ تو
چون‌که شب آن رنگ‌ها مَستور بود *** پس بدیدی دیدِ رنگ از نور بود
نیست دیدِ رنگْ بی‌نورِ بُرون *** هم‌چنین رنگِ خیالِ اندرون‌
این برون از آفتاب و از سُهاست *** و‌آن درون از عکسِ انوارِ عُلاست³
نورِ نورِ چشمْ خود نورِ دل است *** نورِ چشم از نورِ دل‌ها حاصل است‌
باز نورِ نورِ دل، نورِ خداست *** کاو ز نورِ عقل و حسّ، پاک و جداست‌
شب نَبُد نور و ندیدی رنگ را *** پس به ضِدّ، آن نور پیدا شد تو را⁴
🔹 شب ندیدی رنگ، کآن بی‌نور بود *** رنگ چه ‌بْوَد؟ مُهرۀ کور و کبود⁵
که نظر بر نور بود، آنگَه به رنگ *** ضِدّ، به ضِدّ پیدا شود چون رُوم و زنگ⁶
دیدنِ نور است، آنگه دیدِ رنگ *** وین به ضدِّ نور دانی بی‌درنگ
پس به ضِدِّ نور دانستی تو نور *** ضِدْ ضِد را می‌نماید در صُدور⁷
🔹 رنج و غم را حق پیِ آن آفرید *** تا بدین ضدّ، خوش‌دلی آید پدید
پس نهانی‌ها به ضدّ پیدا شود *** چون‌که حق را نیست ضدّ، پنهان بوَد⁸
نورِ حق را نیست ضدّی در وجود *** تا به ضدّ، او را توان پیدا نمود
1. چون... : مانند کوزه‌ای که درونش پرآب است و لبش خشک.
2. تا ببینی... : تا تجلّیات حضرت حق را در درون خود ببیند.
3. سُهیٰ: (ستارگان). عُلیٰ: ملکوت.
4. به ضدّ... : به‌واسطۀ تاریکی، آن نور را شناختی.
5. کآن: زیرا که آن. رنگ ... : رنگ همانند مهره‌هایی است که به خودی خود بی‌فروغند و بدون نور دیده نمی‌شوند.
6. روم و زنگ: رومیان و زنگیان (دو جنس متضاد مانند سفیدی و سیاهی که به‌وسیلۀ اختلافشان شناخته می‌شوند).
7. صدور: ظهور و آشکار‌شدن.
8. چون‌که... : چون خداوند تمام هستی عالم را در بر گرفته است، ضدّی ندارد تا به‌وسیلۀ آن شناخته شود.