Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

109

حاملِ دین بود او، مَحمول شد *** قابلِ فرمان بُد او، مقبول شد¹
تا کنون فرمان پذیرفتی ز شاه *** بعد از این، فرمان رسانَد بر سپاه
تا کنون اخترْ اثر کردی در او *** بعد از این باشد امیرِ اخترْ او²
گر تو را اشکال آید در نظر *** پس تو شکّ داری در ﴿اِنْشَقَّ الْقَمَر﴾³
تازه کن ایمان، نه از گفتِ زبان *** ای هویٰ را تازه کرده در نهان⁴‌
تا هویٰ تازَه‌ست، ایمان تازه نیست *** کاین هویٰ جز قفلِ آن دروازه نیست‌
کرده‌ای تأویلْ حرفِ بِکر را *** خویش را تأویل کن، نی ذِکر را⁵
🔹 فکرِ تو تأویل کرده ذکر را *** ذكر را مان و بگَردان فكر را⁶
بر هویٰ تأویلِ قرآن می‌کُنی *** پست و کژ شد از تو معنیِّ سَنیّ⁷‌
زیافتِ تأویلِ رَکیکِ مگس‌⁸
🔹 مانَد احوالت بدان طُرفه مگس *** کاو همی پنداشت خود را هستْ کس⁹
🔹 از خودی سرمست گشته بی‌شراب *** ذرّه‌ای خود را شمرده آفتاب
🔹 وصفِ بازان را شنیده در زمان *** گفته: «من عَنقای وقتم بی‌گمان»¹⁰
1. او ابتدا دین را بر دوش کشید تا بر مرکب عنایت الٰهی سوار شد. و او در آغاز فرمان خدا را پذیرفت تا مقبول حق واقع گشت.
2. اختر:‌ ستاره (اَفلاک).
3. سوره القمر، آیۀ 1؛ ﴿ماه دو نیم شد﴾ (اشاره به معجزۀ پیامبر در ابتدای بعثت).
4. هویٰ: هوای نفس.
5. تأویل: تفسیر و تبیین حقایق کلام. حرف بِکر: کلام تازه و بَدیع (قرآن). ذِکر: قرآن.
6. الحاقی از نسخۀ ناسخه.
  مان: رها کن (آن را تأویل نکن). بگردان: عوض کن.
7. سَنیّ: والا مرتبه.
8. زیافت: ناروایی. رکیک: سست و سَخیف.
9. طُرفه: عجیب و جالب توجّه.
10. باز: پرندۀ بلندپرواز شکاری. عَنقا: سیمرغ.