Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

106

منع‌کردنِ خرگوشْ راز را از نَخجیران
گفت: «هر رازی نشاید باز گفت *** جفتْ طاق آید گهی، گه طاقْ جفت‌»¹
----------
از صفا گر دَم زنی با آینه *** تیره گردد زود با ما آینه‌²
در بیانِ این سه، کم جُنبان لَبَت *** از ذَهاب و از ذَهَب وَ‌ز مَذهبت³‌
کاین سه را خَصم است بسیار و عَدو *** در کَمینت ایستد چون داند او⁴
ور بگویی با یکی، گوی: «اَلوِداع» *** کُلُّ سِرٍّ جاوَزَ الْإثنَینِ شاع‌⁵
گر دو سه پرّنده را بَندی به هم *** بر زمین مانندْ مَحبوس از ألَم⁶‌
مشورت دارند سرپوشیده خوب *** در کنایتْ با غلط افکنْ مَشوب⁷‌
مشورت کردی پیَمبر بسته سَر *** گفته ایشانش جواب و بی‌خبر
در مثالی بسته گفتی رای را *** تا نداند خصمْ سَر از پای را⁸
او جوابِ خویش بگْرفتی از او *** و‌ز سؤالش می‌نبُردی غیرْ بو
1. جفت... : اصطلاحی در یک بازی قدیمی (امری برخلاف انتظار صورت می‌گیرد و در آنچه صلاح می‌پنداریم، فساد واقع می‌شود).
2. اگر به‌خاطر صفای آینه راز خود را با آن بگویی، بخار گرفته و تیره می‌گردد.
3. جامع الأسرار و منبع الأنوار، ص 227؛ رسول‌اللٰه صلّی اللٰه علیه و آله و سلّم: «مخفی بدار رفتن خود و راز خود و مذهب خود را!»
4. خَصم: نزاع‌کننده (در ظاهر). عدو: دشمن (در دل).
5. نسخۀ قونیه: با یکی دو، اَلوداع.
  الوداع: خداحافظی‌کردن (با آن راز). کُلُّ سِرٍّ... : هر رازی که از دو لب (یا از دو نفر) تجاوز کند، فاش می‌گردد.
6. محبوس از ألم: گرفتار غم و اندوهِ در بند بودن.
7. سپس آن پرندگان مخفیانه مشورت می‌کنند، ولی مشورتشان را با رفتاری غلط انداز آمیخته می‌سازند که گویی نزاع می‌کنند.
8. رای: رأی و نظر.