Name: مثنوی معنوی - دفتر اول - براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر اول

219

لَیتَنی کُنتُ طَبیباً حاذِقاً *** کُنتُ أمشِی نَحو‌َ لَیلیٰ شائِقاً»‌¹
﴿قُلْ تَعالَوا﴾ گفت حقْ ما را بِدان *** تا بوَد شَرم‌اِشکَنی ما را نشان²‌
شب‌پَران را گر نظر و آلَت بُدی *** روزشان جُوْلان و خوش‌حالت بُدی
----------
گفت: «چون شاهِ کرَم میدان روَد *** عینِ هر بی‌آلَتی آلَت شود
ز‌آنکه آلَت دَعوی است و هستی است *** کارْ در بی‌آلتیّ و پستی است»‌
گفت: «کی بی‌آلَتی سودا کنم؟! *** تا نه من بی‌آلَتی پیدا کنم؟!³‌
پس گواهی بایدَم بر مُفلِسیّ *** تا شَهَم رحمی کند در مُفلِسیّ‌
تو گواهی غیر گفت‌ و گو و رنگ *** وانَما تا رحم آرَد شاهِ شَنگ‌
کاین گواهی که ز گفت و رنگ بُد *** نزدِ آن قاضِی ‌الْقُضاةْ آن جَرح شد
پس گواهی زَ اندرون می‌بایدَم *** نی گواهیِّ بُرون می‌بایدَم»
صدق می‌باید گواهِ حالِ او *** تا بتابد نورِ او بی‌قالِ او
هدیه بردنِ آن اَعرابی سَبوی آبِ باران را از میانِ بادیه، سوی بغداد نزدِ خلیفه، و پنداشتنْ که آنجا قَحطِ آب است‌
گفت زن: «صدقْ آن بوَد کز بودِ خویش *** پاک برخیزی تو از مَجهودِ خویش‌
آبِ باران است ما را در سَبو *** مُلکَت و سرمایه و اسبابِ تو⁴
این سَبوی آب را بردار و رو *** هدیه ساز و پیشِ شاهنشاه شو
گو که: ”ما را غیر از این اسباب نیست *** در مَفازه هیچ بِهْ زین آب نیست‌
گر خزانَه‌ش پُر ز دُرِّ فاخر است *** این‌چنین آبش نباشد، نادر است“»‌
1. نسخۀ قونیه: کُنتُ أمشی نَحوَ لَیلیٰ سابقاً (که شتابان به‌سوی لیلی می‌رفتم).
  ای کاش من طبیبی حاذق بودم که با شوق به‌سوی لیلی می‌رفتم.
2. تصحیح نیکلسون: ﴿قُلْ تَعالَوا﴾، گفتِ حقْ ما را بُد آن.
  سوره الأنعام آیه 151؛ ﴿بگو: [ای مردم] بیایید!﴾.
3. گفت: من چگونه می‌توانم ادعای نداری کنم بدون اینکه (با وسیله‌‌ای) نداری خود را آشکار سازم؟!
4. تو: مهمانی و ضیافت (طوی، کلمۀ ترکی).