مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم می‌گردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نی‌نامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راه‌های انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیه‌السلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتی‌ها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحه‌های الهی بر سالکان. - هدایت‌نیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
218حِلمِ ایشان کَفِّ بحرِ حِلمِ ماست *** کفْ روَد آید، ولی دریا به جاست “ خود چه گویم؟ پیشِ آن دُرْ این صدف *** نیست إلّا کفِّ کفِّ کفِّ کفّ حقِّ آن کفّ، حقِّ آن دریای صاف *** کِامتحانیّ نیست این گفت و نه لاف از سَرِ مِهر و وفا است و خضوع *** حقِّ آن کس که بِدو دارم رجوع گر به پیشَت امتحان است این هوَس *** امتحان را امتحان کن یک نفَس سِر مپوشان، تا پدید آید سِرَم *** امر کن تو هر‌چه بر وی قادرم دل مَپوشان، تا پدید آید دلم *** تا قبول آرَم هر آنچه قابِلم چون کنم؟ در دستِ من چه چاره است؟ *** در‌نِگر تا جانِ من چه کاره است؟» تعیین‌کردن زنْ طریقِ طلبِ روزیِ شویِ خود را، و قبولِ او
گفت زن: «نَک آفتابی تافتَه‌ست *** عالَمی زو روشنایی یافتَه‌ست نائبِ رحمٰن، خلیفه‌یْ کردگار *** شهرِ بغداد است از وی چون بهار گر بپیوندی بدان شَه، شَه شَوی *** سوی هر إدبار تا کی می‌روی؟!» ----------
دوستیِّ مُقبِلانْ چون کیمیاست *** چون نظرْشان کیمیایی خود کجاست؟! چشمِ احمد بر ابوبَکری زده *** او ز یک تَصدیقْ صِدّیق آمده ----------
گفت: «من شَه را پذیرا چون شوَم؟! *** بی‌بهانه سوی او من چون روَم؟! نسبتی باید مرا یا حیلَتی *** هیچ پیشه راست شد بی‌آلَتی؟!» ----------
همچو مجنونی که بشنید از یکی *** که مرض آمد به لیلی اندکی گفت: «آوَه! بی‌بهانه چون روَم؟! *** ور بمانم از عیادت، چون شوَم؟!